
فواید خوردن میوه چیست و چه تاثیری بر سلامتی دارد
۱۴۰۴/۱۰/۱۶

مطالعه '8
۱۴۰۳/۹/۲۴
8679
اشپل همان تخم رسیده ماهی است که داخل کیسه تخمدان ماهی ماده قرار دارد یا پس از خارجشدن از کیسه، بهصورت دانههای جداگانه مصرف میشود. ارزش غذایی آن به گونه ماهی، فصل صید، میزان رسیدگی تخمها و روش فرآوری بستگی دارد.
اشپل ماهی معمولاً پروتئین، اسیدهای چرب امگا ۳، ویتامین B12، ویتامین D، سلنیوم و کولین دارد؛ اما ممکن است کلسترول بالایی داشته باشد و در انواع نمکسود، سدیم آن نیز زیاد باشد. اشپل خام یا نگهداریشده در شرایط نامناسب میتواند خطر آلودگی میکروبی ایجاد کند.
پاسخ کوتاه:اشپل یک ماده غذایی مغذی و نسبتاً پرپروتئین است، اما خواص آن به نوع ماهی و روش آمادهسازی بستگی دارد. برای مصرف ایمن، اشپل تازه باید از منبع مطمئن تهیه و کاملاً پخته شود. زنان باردار، کودکان، سالمندان و افراد دارای ضعف سیستم ایمنی نباید اشپل خام یا نیمپز مصرف کنند.
|
موضوع |
جمعبندی |
|
اشپل چیست؟ |
تخم رسیده ماهی ماده |
|
تفاوت با خاویار |
خاویار در معنای دقیقتر، تخم فرآوریشده ماهیان خاویاری است |
|
مهمترین مواد مغذی |
پروتئین، امگا ۳، ویتامین B12 و D، سلنیوم و کولین |
|
مهمترین محدودیت |
کلسترول و در انواع نمکسود، سدیم زیاد |
|
مصرف خام |
بهدلیل خطر باکتری و انگل توصیه نمیشود |
|
حساسیت |
میتواند حتی در بعضی افراد بدون حساسیت شناختهشده به گوشت ماهی واکنش ایجاد کند |
|
بارداری |
فقط نوع کاملاً پخته یا محصول فرآوریشده معتبر |
|
خواص برای مردان |
فایده اختصاصی برای تستوسترون یا باروری اثبات نشده است |
|
مقدار مصرف |
دوز درمانی ندارد؛ مقدار کم و متناسب با کل رژیم مصرف شود |
در اصطلاح غذایی، اشپل به تخمهای ماهی ماده گفته میشود. این تخمها ممکن است داخل کیسهای نازک و متصل به یکدیگر باشند یا پس از جداشدن از بافت اطراف، به شکل دانههای مستقل عرضه شوند.
رنگ، اندازه، بافت و طعم اشپل به گونه ماهی بستگی دارد. تخم ماهی آزاد معمولاً نارنجی و درشت است؛ تخم کفال، سفیدماهی، کپور و سایر ماهیها ممکن است اندازه، رنگ و بافت متفاوتی داشته باشد.
اشپل را میتوان به شکلهای مختلف مصرف یا فرآوری کرد:
فرآوری میتواند مقدار آب، نمک، چربی و حتی بعضی ویتامینهای محصول را تغییر دهد. ترکیب اسیدهای چرب انواع مختلف تخم ماهی نیز یکسان نیست و مطالعات تفاوت قابلتوجهی میان گونهها نشان دادهاند.
همه خاویارها نوعی تخم ماهیاند، اما هر تخم ماهی را نمیتوان بدون ذکر گونه «خاویار» نامید.
در معنای سنتی و دقیق، خاویار از تخم فرآوریشده ماهیان خاویاری مانند فیلماهی، اوزونبرون و تاسماهی تهیه میشود. تخم ماهی آزاد، کفال، قزلآلا یا سایر ماهیها بهتر است با نام همان گونه معرفی شود؛ مانند «تخم ماهی آزاد» یا «خاویار ماهی آزاد». مقررات FDA نیز برای استفاده از عنوان خاویار در تخم سایر ماهیها، درج نام گونه را ضروری میداند.
بنابراین این اصطلاحها دقیقترند:

ارزش غذایی اشپل براساس نوع ماهی و فرآوری بسیار متفاوت است. جدول زیر مربوط به ۱۰۰ گرم تخم ماهی خام از گونههای مخلوط است و نباید به همه انواع اشپل یا خاویار نمکسود تعمیم داده شود.
|
ماده مغذی |
مقدار تقریبی در ۱۰۰ گرم |
|
انرژی |
۱۴۳ کیلوکالری |
|
پروتئین |
۲۲٫۳ گرم |
|
چربی |
۶٫۴ گرم |
|
کربوهیدرات |
۱٫۵ گرم |
|
سدیم |
۹۱ میلیگرم |
|
کلسترول |
۳۷۴ میلیگرم |
|
فسفر |
۴۰۲ میلیگرم |
|
پتاسیم |
۲۲۱ میلیگرم |
|
سلنیوم |
۴۰٫۳ میکروگرم |
|
ویتامین B12 |
۱۰ میکروگرم |
|
ویتامین D |
۱۲٫۱ میکروگرم |
|
ویتامین E |
۷ میلیگرم |
|
کولین |
۳۳۵ میلیگرم |
|
EPA |
حدود ۰٫۹۸ گرم |
|
DHA |
حدود ۱٫۳۶ گرم |
برای یک مقدار کوچک حدود ۳۰ گرم، مقادیر تقریبی چنین است:
|
ماده مغذی |
مقدار تقریبی |
|
انرژی |
۴۳ کیلوکالری |
|
پروتئین |
۶٫۷ گرم |
|
چربی |
۱٫۹ گرم |
|
کلسترول |
۱۱۲ میلیگرم |
|
EPA و DHA |
مجموعاً حدود ۷۰۰ میلیگرم |
|
ویتامین B12 |
حدود ۳ میکروگرم |
|
کولین |
حدود ۱۰۰ میلیگرم |
این محاسبه از داده ۱۰۰ گرمی انجام شده است. اشپل نمکسود، خاویار تجاری، اشپل دودی یا کنسروی میتواند سدیم و ارزش غذایی متفاوتی داشته باشد.
اشپل خام در داده مورد بررسی حدود ۲۲ گرم پروتئین در هر ۱۰۰ گرم دارد. بنابراین ۳۰ گرم اشپل میتواند حدود ۶ تا ۷ گرم پروتئین فراهم کند.
پروتئین برای ساخت و ترمیم بافتها، تولید آنزیمها و حفظ توده عضلانی ضروری است. بااینحال، مقدار اشپلی که معمولاً در یک وعده مصرف میشود محدود است و نباید تنها منبع پروتئین رژیم غذایی باشد.
تخم بعضی ماهیها دارای EPA و DHA است؛ دو اسید چرب امگا ۳ که در ساختار غشای سلولها و عملکرد طبیعی مغز و سیستم قلبیعروقی نقش دارند. میزان EPA و DHA میان گونههای مختلف اشپل متفاوت است؛ برای مثال پژوهشهای آزمایشگاهی روی تخم ماهی آزاد، سهم قابلتوجهی از DHA را در بخش چربیهای قطبی گزارش کردهاند.
وجود امگا ۳ به این معنی نیست که اشپل بهتنهایی از سکته، بیماری قلبی یا زوال شناختی پیشگیری میکند. فواید سلامت به کل الگوی غذایی، مقدار مصرف و وضعیت فرد بستگی دارد.
تخم ماهی خام در جدول مورد استفاده مقدار قابلتوجهی ویتامین B12 دارد. این ویتامین در تشکیل گلبولهای قرمز، عملکرد طبیعی اعصاب و ساخت DNA نقش دارد.
اشپل میتواند به دریافت B12 کمک کند، اما فرد دارای کمبود اثباتشده نباید درمان یا مکمل تجویزشده را با اشپل جایگزین کند.
برخی انواع تخم ماهی حاوی ویتامین D هستند. مقدار ویتامین D با توجه به نوع ماهی و شرایط تولید تغییر میکند.
ویتامین D در تنظیم کلسیم و سلامت استخوان نقش دارد، اما اشپل درمان کمبود ویتامین D نیست. کمبود باید براساس آزمایش و توصیه پزشک درمان شود.
سلنیوم بخشی از آنزیمهای آنتیاکسیدانی بدن است و در عملکرد تیروئید نقش دارد. اشپل میتواند بخشی از سلنیوم رژیم را تأمین کند، اما عبارتهایی مانند «اشپل سیستم ایمنی را تقویت و از زوال عقل جلوگیری میکند» بیش از سطح شواهد هستند.
دادههای تغذیهای خام، حدود ۳۳۵ میلیگرم کولین در ۱۰۰ گرم اشپل نشان میدهند. کولین در ساخت غشای سلولی، انتقال پیامهای عصبی و متابولیسم چربیها نقش دارد.
مقدار واقعی کولین در انواع مختلف اشپل ممکن است متفاوت باشد و به نوع ماهی و فرآوری بستگی دارد.
خواص عمومی اشپل مانند تأمین پروتئین، امگا ۳، ویتامین B12، ویتامین D و سلنیوم برای مردان و زنان مشترک است.
شواهد انسانی کافی وجود ندارد که نشان دهد خوردن اشپل بهطور اختصاصی:
اشپل میتواند بخشی از رژیم متنوع مردان باشد، اما ماده تقویتکننده اختصاصی باروری یا هورمونهای مردانه محسوب نمیشود.
اگر هدف افزایش پروتئین برای ورزش یا عضلهسازی است، مقدار کل پروتئین روزانه، کیفیت رژیم، تمرین مقاومتی و استراحت اهمیت بیشتری از مصرف یک ماده غذایی خاص دارد.
اشپل بعضی ماهیها حاوی EPA و DHA است. مصرف ماهیهای مناسب در یک الگوی غذایی سالم میتواند به دریافت اسیدهای چرب امگا ۳ کمک کند، اما نمیتوان اثر کلی مصرف ماهی را مستقیماً به هر نوع اشپل و هر روش فرآوری تعمیم داد.
دو عامل مهم باید همزمان بررسی شوند:
اشپل نمکسود یا خاویار شور ممکن است برای افراد مبتلا به فشارخون بالا، بیماری قلبی یا محدودیت سدیم انتخاب مناسبی در مقدار زیاد نباشد.
اشپل جایگزین داروهای فشارخون، چربی خون یا درمان بیماری قلبی نیست.
بله. داده تخم ماهی خام از گونههای مخلوط حدود ۳۷۴ میلیگرم کلسترول در هر ۱۰۰ گرم نشان میدهد؛ یعنی حدود ۱۱۲ میلیگرم در ۳۰ گرم.
این مقدار به این معنی نیست که همه افراد باید اشپل را حذف کنند. پاسخ کلسترول خون به غذا به الگوی کلی رژیم، مقدار چربی اشباع، وضعیت ژنتیکی، وزن و بیماریهای زمینهای بستگی دارد.
افراد دارای چربی خون کنترلنشده، بیماری قلبی یا توصیه پزشکی درباره محدودیت کلسترول غذایی بهتر است مقدار مصرف اشپل را با متخصص تغذیه تنظیم کنند.
میزان جیوه و سایر آلایندهها به گونه ماهی، سن و اندازه آن، زیستگاه، منبع صید و شرایط محیطی بستگی دارد. بنابراین عبارت «تمام اشپلها جیوه کمی دارند و با خیال راحت قابلمصرفاند» دقیق نیست.
حتی در بررسی خاویار تاسماهی ایرانی نیز اندازهگیری فلزاتی مانند جیوه برای ارزیابی آلودگی ضروری شناخته شده است. توصیههای FDA و EPA نیز انتخاب نوع ماهی و توجه به هشدارهای محلی صید را مبنای کاهش مواجهه با جیوه میدانند.
برای مصرف مطمئنتر:

اشپل خام ممکن است سدیم زیادی نداشته باشد، اما نمکسودکردن، دودیکردن و فرآوری میتواند سدیم محصول نهایی را افزایش دهد.
افراد مبتلا به فشارخون بالا، نارسایی قلبی، بیماری کلیوی یا رژیم کمنمک باید جدول تغذیه محصول را بررسی کنند و اشپل شور را در مقدار محدود مصرف کنند.
برای ارزیابی یک محصول، مقدار سدیم کل بسته و نه فقط یک وعده تعریفشده روی برچسب را بررسی کنید.
اشپل در مقایسه با بسیاری از غذاهای دریایی میتواند کلسترول بیشتری داشته باشد. این موضوع بهخصوص در مصرف مقدار زیاد یا همراه سایر غذاهای پرچرب و پرکلسترول اهمیت پیدا میکند.
تخم ماهی میتواند آلرژی ایجاد کند و در مواردی واکنش شدید یا آنافیلاکسی گزارش شده است. نکته مهم این است که برخی افراد ممکن است به تخم ماهی حساس باشند، حتی اگر گوشت ماهی را بدون مشکل مصرف کنند.
علائم حساسیت ممکن است شامل این موارد باشد:
تورم گلو، مشکل تنفس یا افت هوشیاری یک وضعیت اورژانسی است.
فرد دارای سابقه آلرژی شدید به ماهی یا تخم ماهی نباید برای آزمایش تحمل، مقدار کمی اشپل را در خانه امتحان کند.
خاویار، تخم ماهی آزاد، تخم شاهماهی و بعضی اشپلهای نمکسود یا سرددودی ممکن است بهعنوان فرآورده دریایی آماده مصرف عرضه شوند، درحالیکه حرارت کافی ندیدهاند. FDA این گروه از محصولات را از نظر رشد عوامل بیماریزا و تولید سم، نیازمند کنترل ویژه میداند.
اشپل خام یا نیمپز ممکن است حاوی باکتری، انگل یا آلودگی ناشی از فرآوری و زنجیره سرد نامناسب باشد.
گروههای زیر باید از اشپل خام، نیمپز و محصولات دریایی سرددودی غیرگرمشده پرهیز کنند:
FDA و CDC مصرف ماهی و غذای دریایی خام را در بارداری پرخطرتر از نوع کاملاً پخته میدانند.
اشپل تازه مادهای فسادپذیر است و باید در تمام مراحل خرید، حمل و نگهداری در زنجیره سرد بماند.
نبود بوی بد یا تغییر رنگ، ایمنی میکروبی را تضمین نمیکند. اگر منبع محصول، زمان صید یا شرایط نگهداری مشخص نیست، مصرفنکردن آن انتخاب ایمنتری است.
بعضی محصولات فرآوریشده ممکن است حاوی نمک، رنگ، نگهدارنده، روغن یا طعمدهنده باشند. وجود MSG در یک محصول بهتنهایی مهمترین نگرانی تغذیهای اشپل نیست؛ مقدار سدیم کل، شرایط نگهداری، اصالت گونه و ایمنی میکروبی معمولاً اهمیت بیشتری دارند.
فهرست ترکیبات و جدول ارزش غذایی همان محصول باید مبنا قرار گیرد.
اشپل در دوران بارداری فقط در صورتی انتخاب مناسبتری است که:
زنان باردار نباید اشپل خام، سوشی حاوی تخم ماهی خام، محصولات دریایی سرددودی غیرگرمشده یا خاویار با منشأ و فرآوری نامشخص مصرف کنند. FDA مصرف غذاهای دریایی کاملاً پخته و انتخاب گونههای کمجیوه را برای بارداری توصیه میکند.
اشپل منبع فولات اصلی بارداری یا جایگزین مکمل تجویزشده نیست. همچنین وجود امگا ۳ در اشپل، مجوز مصرف نوع خام یا پرنمک محسوب نمیشود.
اشپل کاملاً پخته میتواند در مقدار کم بخشی از رژیم کودکانی باشد که خوردن غذای دریایی را آغاز کردهاند؛ اما باید به چند نکته توجه کرد:
در کودک دارای سابقه آلرژی غذایی، اگزمای شدید یا واکنش به ماهی، مصرف باید با نظر پزشک انجام شود.

اشپل تازه را از منبع قابلاعتماد خریداری کنید و تا زمان پخت در یخچال نگه دارید. از قرارگرفتن طولانی آن در دمای محیط جلوگیری کنید.
مراحل آمادهسازی
غذاهای دریایی باید به دمای داخلی حدود ۶۳ درجه سانتیگراد برسند. استفاده از دماسنج غذایی مطمئنترین روش بررسی پخت ایمن است.
اشپل داخل کیسه را میتوان با مقدار کمی روغن و حرارت متوسط پخت. حرارت باید به مرکز بافت برسد و فقط سطح بیرونی برشته نشود.
اشپل را میتوان با تخممرغ، سبزیهای معطر و ادویه ترکیب کرد. کوکو باید بهطور کامل پخته شود و قسمت مرکزی آن خام و روان باقی نماند.
اشپل پخته یا تفتدادهشده را میتوان به تخممرغ اضافه کرد. اشپل و تخممرغ هر دو باید کاملاً پخته شوند.
در روش فر یا کبابی، ضخامت کیسه اشپل اهمیت دارد. پخت باید تا مرکز ادامه یابد و فقط براساس تغییر رنگ سطح قضاوت نشود.
برای بیشتر مصرفکنندگان، بهخصوص گروههای حساس، اشپل کاملاً پخته انتخاب ایمنتری است.
پخت ممکن است مقدار بعضی مواد حساس به حرارت را کاهش دهد، اما خطر آلودگی میکروبی را نیز کم میکند. مزیت احتمالی مقدار اندکی ماده مغذی بیشتر در نوع خام، خطر باکتری و انگل را توجیه نمیکند.
محصولات صنعتی آماده مصرف مانند خاویار نیز باید:
برای اشپل دوز درمانی یا مقدار روزانه استانداردی وجود ندارد.
به دلیل تراکم مواد مغذی، کلسترول و احتمال سدیم زیاد در انواع فرآوریشده، حدود ۲۰ تا ۳۰ گرم میتواند یک مقدار کوچک و عملی برای مصرف گهگاهی باشد؛ اما این عدد توصیه پزشکی عمومی نیست.
مقدار مناسب به این عوامل بستگی دارد:
هنگام خرید به این موارد توجه کنید:
محصولی که فقط با عنوان «خاویار»، «اشپل ممتاز» یا «تخم ماهی طبیعی» عرضه شده، اما گونه، روش فرآوری و شرایط نگهداری آن مشخص نیست، انتخاب قابلاعتمادی نیست.

اشپل همان تخم رسیده ماهی ماده است که بهصورت کیسه کامل یا دانههای جداشده مصرف میشود.
اشپل میتواند حاوی پروتئین، EPA و DHA، ویتامین B12، ویتامین D، سلنیوم و کولین باشد. مقدار دقیق آن به گونه ماهی و روش فرآوری بستگی دارد.
خاویار در معنای دقیقتر از تخم فرآوریشده ماهیان خاویاری تهیه میشود. تخم ماهیهای دیگر باید با نام گونه آنها معرفی شود.
مواد مغذی اشپل برای مردان نیز مفیدند، اما اثر اختصاصی آن بر تستوسترون، اسپرم، باروری یا قوای جنسی اثبات نشده است.
بله. صد گرم تخم ماهی خام در داده مورد استفاده حدود ۲۲ گرم پروتئین دارد. مقدار واقعی در گونههای مختلف متفاوت است.
بله. مقدار کلسترول آن میتواند نسبتاً زیاد باشد. افراد دارای چربی خون یا بیماری قلبی بهتر است مقدار مصرف را با متخصص تنظیم کنند.
اشپل خام الزاماً پرنمک نیست، اما اشپل نمکسود و خاویار فرآوریشده میتواند سدیم زیادی داشته باشد. افراد مبتلا به فشارخون باید برچسب محصول را بررسی کنند.
از نظر ایمنی، مصرف اشپل خام یا نیمپز توصیه نمیشود؛ بهخصوص برای زنان باردار، کودکان، سالمندان و افراد دارای ضعف سیستم ایمنی.
نوع کاملاً پخته، کمنمک و تهیهشده از گونه شناختهشده کمجیوه میتواند در مقدار متعادل مصرف شود. نوع خام یا فرآوریشده نامطمئن مناسب نیست.
بله. واکنش شدید به تخم ماهی حتی در برخی افراد بدون حساسیت شناختهشده به گوشت ماهی گزارش شده است.
بسیاری از انواع اشپل EPA و DHA دارند، اما مقدار آن میان گونههای مختلف تفاوت قابلتوجهی دارد.
دستور روی بسته اولویت دارد. اشپل تازه باید در زنجیره سرد بماند و در کوتاهترین زمان پخته شود. محصولی که مدت نامشخصی خارج از یخچال بوده است نباید مصرف شود.
اشپل همان تخم رسیده ماهی است و بسته به گونه میتواند منبع مناسبی از پروتئین، امگا ۳، ویتامین B12، ویتامین D، سلنیوم و کولین باشد. بااینحال، مقدار مواد مغذی آن در همه ماهیها یکسان نیست و اشپل نمکسود یا فرآوریشده ممکن است سدیم زیادی داشته باشد.
اشپل همچنین میتواند کلسترول نسبتاً بالایی داشته باشد و در برخی افراد حساسیت شدید ایجاد کند. ادعای کمجیوهبودن همه انواع اشپل نیز دقیق نیست؛ نوع ماهی، محل صید و نتایج کنترل کیفی اهمیت دارند.
مهمترین اصل ایمنی، پرهیز از اشپل خام و نیمپز است. زنان باردار، کودکان، سالمندان و افراد دارای ضعف سیستم ایمنی باید فقط نوع کاملاً پخته یا محصول فرآوریشده معتبر را مصرف کنند.
اولین نفری باشید که نظر میدهد!
برای درج نظر وارد شو یا ثبتنام کن