غذاهای حساسیت‌زا را بیشتر بشناسید

شاید برای شما هم پیش آمده باشد که بعد از خوردن یک غذای خاص احساس خوبی نداشته باشید. مثلاً ممکن است بعد از خوردن شیر یا پنیر دل‌درد بگیرید یا بعد از غذاهای تند آبریزش بینی پیدا کنید. این مشکلات معمولاً به دلیل حساسیت‌های جزئی هستند. اما گاهی اوقات، حساسیت به غذا فراتر از یک ناراحتی ساده است و بدن به یک غذای معمولی واکنش نشان می‌دهد، طوری که انگار آن غذا دشمن خطرناکی است. این واکنش‌ها را به نام حساسیت غذایی یا آلرژی غذایی می‌شناسیم.
در این مقاله، می‌خواهیم به زبانی ساده و علمی بررسی کنیم که حساسیت غذایی چیست، چه علائمی دارد، چرا بعضی‌ها به غذا حساس می‌شوند، و چه غذاهایی معمولاً باعث آلرژی می‌شوند. همچنین به شما خواهیم گفت که چطور می‌توانید از حساسیت غذایی پیشگیری کنید و مراقب باشید.

حساسیت غذایی چیست؟

حساسیت غذایی یا آلرژی غذایی، واکنشی است که سیستم ایمنی بدن به یک غذای خاص نشان می‌دهد. حتی مقدار کمی از غذایی که موجب آلرژی می‌شود می‌تواند علائمی همچون کهیر، تورم در مجاری تنفسی و مشکلات گوارشی ایجاد کند. در برخی افراد، آلرژی غذایی می‌تواند واکنش‌های شدیدتری ایجاد کند که تهدیدکننده زندگی باشد. یکی از این واکنش‌های شدید آنافیلاکسی است که در آن سیستم ایمنی بدن به شدت تحریک شده و می‌تواند فشار خون را کاهش دهد، باعث از دست دادن هوشیاری و دشواری در تنفس شود. در صورت مشاهده علائمی مانند تورم در صورت، دهان یا گلو، دشواری در تنفس یا بلع، یا احساس بی‌حالی باید فوراً با اورژانس تماس بگیرید. آلرژی غذایی حدود ۸٪ از کودکان زیر ۵ سال و ۴٪ از بزرگسالان را تحت تأثیر قرار می‌دهد.

علائم حساسیت غذایی چیست؟

علائم آلرژی غذایی می‌توانند از فردی به فرد دیگر متفاوت باشند و می‌توانند از خفیف تا شدید متغیر باشند. این علائم معمولاً بلافاصله پس از خوردن یا تماس با ماده حساسیت زا بروز می‌کنند و می‌توانند قسمت‌های مختلف بدن را تحت تأثیر قرار دهند. علائم رایج آلرژی غذایی عبارتند از:

• مشکلات گوارشی: تهوع، استفراغ، اسهال، درد شکم و گرفتگی عضلات
• واکنش‌های پوستی: خارش، کهیر، اگزما، قرمزی و تورم
• مشکلات تنفسی: عطسه، آبریزش یا گرفتگی بینی، سرفه، خس‌خس سینه، تنگی نفس و احساس فشردگی در قفسه سینه
• تورم: تورم در لب‌ها، زبان، گلو، صورت یا سایر قسمت‌های بدن
• علائم قلبی و عروقی: نبض سریع یا ضعیف
• آنافیلاکسی: واکنشی شدید و بالقوه تهدیدکننده زندگی که چندین سیستم بدن را تحت تأثیر قرار می‌دهد و با افت فشار خون، از دست دادن هوشیاری و دشواری در تنفس همراه است.
  علائم آلرژی غذایی معمولاً در عرض چند دقیقه تا چند ساعت پس از مصرف آلرژن بروز می‌کنند. در موارد شدید، آنافیلاکسی ممکن است خیلی سریع و در عرض چند دقیقه رخ دهد و نیاز به درمان فوری با آدرنالین و مراقبت‌های پزشکی اضطراری داشته باشد.

چرا حساسیت غذایی ایجاد می‌شود؟

حساسیت غذایی زمانی رخ می‌دهد که سیستم ایمنی بدن، پروتئین‌های موجود در غذا را به اشتباه به عنوان یک تهدید تلقی کرده و در پاسخ به آن، مواد شیمیایی مختلفی مانند هیستامین را آزاد می‌کند. این مواد شیمیایی باعث بروز علائم آلرژیک می‌شوند. تقریباً هر نوع غذایی می‌تواند باعث واکنش آلرژیک شود، اما برخی غذاها مسئول بیشتر آلرژی‌های غذایی هستند.
علت دقیق اینکه چرا برخی افراد به غذاها آلرژی دارند هنوز به طور کامل مشخص نیست، اما معمولاً این افراد به سایر بیماری‌های آلرژیک مانند آسم، تب یونجه (حساسیت فصلی) و اگزما نیز مبتلا هستند.

درمان حساسیت غذایی به چه صورت است؟

یکی از بهترین روش‌ها برای پیشگیری از واکنش‌های آلرژیک، پرهیز کامل از غذاهایی است که موجب بروز علائم می‌شوند. با این حال، حتی با تمام احتیاط‌ها، ممکن است به طور ناخواسته با غذای حساسیت‌زا تماس پیدا کنید.

• برای واکنش‌های آلرژیک خفیف: آنتی‌هیستامین‌های تجویزی یا بدون نسخه می‌توانند به کاهش علائم کمک کنند. این داروها می‌توانند برای کاهش خارش یا کهیر مصرف شوند، اما قادر به درمان واکنش‌های شدید آلرژیک نیستند.
• برای واکنش‌های شدید آلرژیک: ممکن است نیاز به تزریق اضطراری اپی‌نفرین و مراجعه فوری به اورژانس باشد. بسیاری از افراد مبتلا به آلرژی، دستگاه تزریق خودکار اپی‌نفرین همراه دارند که به راحتی می‌توانند آن را به ران پای خود تزریق کنند.

غذاهایی که آلرژی ایجاد می‌کنند چیست؟

۹ ماده غذایی مسئول بیش از ۹۰٪ از واکنش‌های آلرژی غذایی هستند:

• شیر (بیشتر در کودکان)
• تخم‌مرغ
• بادام‌زمینی
• مغزهای درختی مانند گردو، بادام، پسته، بادام برزیلی
• سویا
• گندم
• ماهی (بیشتر در بزرگسالان)
• صدف‌های خوراکی مانند میگو، خرچنگ و لابستر
• کنجد

نتیجه‌گیری

حساسیت غذایی یک واکنش ایمنی است که می‌تواند از خفیف تا شدید باشد و به علائم مختلفی مانند مشکلات گوارشی، پوستی یا تنفسی منجر شود. این حساسیت‌ها معمولاً به دلیل اشتباه سیستم ایمنی بدن در شناسایی پروتئین‌های موجود در غذا به‌عنوان تهدید بروز می‌کنند. با شناخت غذاهایی که می‌توانند باعث آلرژی شوند و رعایت احتیاط‌های لازم، می‌توان از بروز واکنش‌های آلرژیک جلوگیری کرد. اگر شما یا اطرافیانتان به حساسیت غذایی مبتلا هستید، داشتن آگاهی از علائم و روش‌های درمان می‌تواند به شما کمک کند تا از مشکلات جدی پیشگیری کنید.

منابع 

1. https://www.webmd.com/allergies/food-triggers
2. https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/food-allergy/diagnosis-treatment/drc-20355101
3. https://allergyasthmanetwork.org/food-allergies/food-allergy-treatment-and-management/
4. https://my.clevelandclinic.org/health/diseases/9196-food-allergies
5. https://www.nhsinform.scot/illnesses-and-conditions/nutritional/food-allergy/#:~:text=Food%20allergies%20happen%20when%20the,symptoms%20and%20when%20they%20occur