فواید خوردن میوه چیست و چه تاثیری بر سلامتی دارد
۱۴۰۴/۱۰/۱۶
مجله حستازگی
شیرینبیان چیست؟ خواص، عوارض و نحوه مصرف صحیح شیرینبیان
مطالعه '7
۱۴۰۴/۱/۲۷
267
شیرینبیان از ریشه گیاه شیرینبیان با نام علمی Glycyrrhiza glabra به دست میآید که در آسیا، اروپای جنوبی و خاورمیانه رشد میکند. استفاده دارویی از شیرینبیان به مصر باستان برمیگردد. در آن زمان ریشه شیرینبیان برای شیرینکردن نوشیدنی فراعنه استفاده میشد. امروزه از شیرینبیان برای طعم دادن به آبنباتها، شکلاتها، نوشیدنیها و داروها استفاده میشود. در این مقاله از وبسایت حس تازگی به شناخت شیرینبیان، ارزش غذایی آن، فواید و مضرات مصرف شیرینبیان و بهترین روش مصرف آن میپردازیم.
شیرینبیان چیست
شیرینبیان گیاه بومی نواحی مدیترانه و غرب آسیا است. طب چینی از دیرباز از ریشه شیرینبیان برای درمان بسیاری از بیماریها ازجمله مشکلات گوارشی، مالاریا، بیخوابی و عفونت استفاده میکند. شیرینبیان 50 برابر شیرینتر از شکر است اما فوایدی برای سلامتی دارد که شکر ندارد. ریشه شیرینبیان حاوی بیش از 300 ترکیب شیمیایی و فلاونوئید است. گلیسیریزین، فعالترین ترکیب شیمیایی موجود در شیرینبیان، به دلیل خواص داروییاش موردبررسی قرارگرفته است. گلیسیریزین دارای خواص آنتیاکسیدانی، ضد میکروبی و ضدالتهابی است و اثر مفید آن در کاهش چربی بدن، التیام زخم معده، کاهش رفلاکس اسید و مبارزه با عفونت ثابت شده است.
فواید شیرینبیان چیست
در تحقیقات انجامشده، برخی فواید شیرینبیان مشاهده شده است، اما انجام تحقیقات بیشتر برای اثبات این فواید بالقوه ضروری است. در اینجا به بررسی برخی از این فواید میپردازیم.
-
ممکن است به بهبود مشکلات پوستی کمک کند.
تحقیقات نشان میدهند که عصاره ریشه شیرینبیان ممکن است به درمان انواع بیماریهای پوستی مانند آکنه و اگزما کمک کند.
علاوه بر این، تحقیقی در سال 2019 نشان داد که استفاده از کرم حاوی ریشه شیرینبیان، ریشه ژانتین و عصاره پوست درخت بید بهاندازه کرم هیدروکورتیزون 1 درصد در درمان علائم اگزما مؤثر است.
-
ممکن است رفلاکس اسید و سوءهاضمه را بهبود بخشد.
عصاره ریشه شیرینبیان ممکن است برای کمک به تسکین علائم بیماری رفلاکس اسید معده به مری، سوزش سر دل و سوءهاضمه استفاده شود. در سال 2017 تحقیقی 2 ساله روی 58 بزرگسال مبتلابه رفلاکس اسید معده به مری نشان داد که مصرف روزانه ریشه شیرینبیان در کاهش علائم مؤثرتر از مصرف آنتیاسیدهای رایج است.
-
ممکن است به درمان زخم معده کمک کند.
عصاره ریشه شیرینبیان و گلیسیریزین موجود در آن ممکن است به درمان زخم معده کمک کند. زخمهای دردناک موجود در معده، قسمت تحتانی مری یا روده کوچک درنتیجه باکتری هلیکوباکترپیلوری ایجاد میشوند. تحقیقی که در سال 2023 روی حیوانات انجام شد، نشان داد که فلاونوئید موجود در شیرینبیان میتواند با افزایش تولید مخاط، کاهش التهاب و بهبود میکروبیوم روده به تسکین زخم معده کمک کند. تحقیقی دیگر که در سال 2016 بر روی 120 بزرگسال انجام شد نیز نشان داد که 2 هفته مصرف عصاره شیرینبیان توسط این افراد علاوه بر داشتن اثر درمانی باعث کاهش هلیکوباکترپیلوری میشود.
-
ممکن است خواص ضد سرطانی داشته باشد.
عصاره ریشه شیرینبیان به دلیل اثرات محافظتی آن در برابر ابتلا به انواع خاصی از سرطان موردبررسی قرار گرفته است. تحقیقات انجامشده روی حیوانات نشان داده است که استفاده از ریشه شیرینبیان به کاهش یا پیشگیری از رشد سلولهای سرطانی در سرطان پوست، سرطان کولورکتال و سرطان پستان کمک میکند. ازآنجاییکه تحقیقات انجامشده در این مورد محدود به محیط آزمایشگاه یا بر روی حیوانات است، نتایج آنها در مورد انسان قابلاثبات نیست. بااینحال، تحقیقات انجامشده نشان میدهد که استفاده از عصاره ریشه شیرینبیان ممکن است بهاندازه درمانهای رایج موکوزیت دهان، یک عارضه جانبی شیمیدرمانی، مؤثر باشد.
-
ممکن است باعث کاهش علائم بیماریهای تنفسی فوقانی شود.
در سال 2019 تحقیقی نشان داد که عصاره گلیسیریزین استخراجشده از ریشه شیرینبیان به دلیل خواص ضدالتهابیاش ممکن است به تسکین علائم بیماری آسم کمک کند. همچنین محققان اعتقاددارند که استفاده از عصاره شیرینبیان برای درمان آسم ممکن است کمترین عوارض جانبی را داشته باشد. تحقیق دیگری در سال 2019 نشان داد که مصرف چای و عصاره ریشه شیرینبیان ممکن است از ابتلا به گلودرد استرپتوکوکی پیشگیری کند. بااینحال، انجام تحقیقات بیشتر در این مورد الزامی است.
-
ممکن است در برابر پوسیدگی دندان اثر پیشگیریکننده داشته باشد.
تحقیقات نشان میدهند که مصرف ریشه شیرینبیان ممکن است به پیشگیری از پوسیدگی دندان و درمان بیماریهای دهان و دندان ازجمله برفک دهان، زخمهای شانکر و پریودنتیت کمک کند. بااینحال، انجام تحقیقات بیشتر در مورد دوز و شکل بهینه ریشه شیرینبیان برای استفاده در این موارد ضروری است.
-
ممکن است مانع چاقی شود.
چاقی خطر ابتلا به دیابت نوع 2، فشارخون بالا و آترواسکلروز را افزایش میدهد. ریشه شیرینبیان میتواند یک سلاحی مفید در مبارزه با چاقی باشد. بهتازگی تحقیقی نشان داده است که اسید گلیسیرتینیک موجود در شیرینبیان چربی بدن را کاهش میدهد. افرادی که در این تحقیق موردبررسی قرار گرفتند روزانه 3.5 گرم شیرینبیان مصرف کردند اما میزان کالری دریافتی یا سطح فعالیت آنها تغییری نداشت. پس از دو ماه، درصد آب بدن این افراد افزایشیافته بود درحالیکه توده چربی بدن آنها کاهشیافته بود. همچنین این تحقیق نشان داد که افراد تحت بررسی در این تحقیق سطح پایینتری از آلدوسترون داشتند. آلدوسترون استروئیدی است که در بدن تولید میشود و با افزایش سطح نمک و آب بدن بر فشارخون تأثیر میگذارد.
-
سایر مزایای بالقوه
مصرف عصاره ریشه شیرینبیان ممکن است چندین مزیت بالقوه دیگر نیز داشته باشد. ازجمله: کمک به کنترل دیابت، کاهش علائم یائسگی، کاهش وزن و درمان هپاتیت C. بااینحال، انجام تحقیقات بیشتر برای اثبات کامل این مزایا ضروری است.
ارزش غذایی شیرینبیان
در 100 گرم شیرینبیان ترکیبات زیر وجود دارد.
|
Water |
6.3 |
g |
|
Energy |
375 |
kcal |
|
Total lipid (fat) |
0.05 |
g |
|
Carbohydrate, by difference |
93.55 |
g |
|
Fiber, total dietary |
0.2 |
g |
|
Total Sugars |
70 |
g |
|
Calcium, Ca |
3 |
mg |
|
Iron, Fe |
0.13 |
mg |
|
Magnesium, Mg |
2 |
mg |
|
Phosphorus, P |
4 |
mg |
|
Potassium, K |
37 |
mg |
|
Sodium, Na |
50 |
mg |
|
Zinc, Zn |
0.05 |
mg |
|
Copper, Cu |
0.028 |
mg |
|
Selenium, Se |
1.1 |
µg |
|
Vitamin C, total ascorbic acid |
0 |
mg |
|
Thiamin |
0.004 |
mg |
|
Riboflavin |
0.011 |
mg |
|
Niacin |
0.008 |
mg |
|
Vitamin B-6 |
0.004 |
mg |
طرز تهیه دمنوش شیرین بیان
دمنوش شیرینبیان، دمنوشی تاریخیه که در دربار حکومتهای باستان هم کاربرد داشته. برای آمادهکردنِ این نوشیدنی از ریشههای گیاهِ شیرینبیان استفاده میشه. ریشههایی که در درمان ناراحتیهای معده و دستگاه تنفسی مؤثرن. برای دیدن طرز تهیه و ویدیو آموزشی دمنوش شیرین بیان روی لینک آبی کلیک کنید.
مضرات شیرینبیان
ترکیب فعال اصلی شیرینبیان گلیسیریزین است. این ترکیب عامل طعم شیرین گیاه شیرینبیان و همچنین خواص آنتیاکسیدانی، ضدالتهابی و ضدمیکروبی آن است. بااینحال، گلیسیریزین منجر به برخی از عوارض جانبی نیز میشود. درنتیجه، برخی از محصولات تهیهشده از شیرینبیان دگلیسیریزه استفاده میکنند که گلیسیریزین آن حذف شده است. از عوارض ناشی از مصرف شیرینبیان میتوان به موارد زیر اشاره کرد.
- ضربان قلب نامنظم
مصرف ریشه شیرینبیان باعث کاهش سطح پتاسیم بدن میشود. سطوح پایین پتاسیم میتواند باعث ضربان قلب نامنظم (آریتمی) شود و ممکن است برای مبتلایان به بیماری قلبی خطرناک باشد.
- فشارخون بالا
مصرف شیرینبیان میتواند باعث افزایش فشارخون شود، بنابراین افراد مبتلا به فشارخون بالا باید قبل از مصرف شیرینبیان با پزشک خود مشورت کنند.
- اختلال در رشد کودکان
تحقیقی که در فنلاندی انجام شد نشان داد که فرزندان زنانی که در دوران بارداریشان مقادیر زیادی شیرینبیان مصرف میکردند، بیشتر در معرض خطر مشکلات مرتبط با رشد بودند؛ بنابراین زنان باردار باید از مصرف ریشه شیرینبیان اجتناب کنند.
- سایر عوارض
استفاده مزمن از شیرینبیان یا مصرف آن در دوزهای بالا ممکن است در موارد نادر منجر به تجمع گلیسیریزین در بدن و باعث نارسایی کلیه، نارسایی احتقانی قلب و ادم ریوی شود.
علاوه بر عوارضی که مصرف شیرینبیان ممکن است به همراه داشته باشد، مصرف شیرینبیان باعث بعضی تداخلات دارویی نیز میشود. مشاهده شده است که ریشه شیرینبیان با چندین دارو تداخل دارد، ازجمله
- داروهای فشارخون
ریشه شیرینبیان همچنین میتواند با آلداکتون که داروی کنترل فشارخون است، تداخل داشته باشد.
- رقیقکنندههای خون
در صورت مصرف وارفارین یا سایر رقیقکنندههای خون، باید از مصرف ریشه شیرینبیان اجتناب شود. شیرینبیان ممکن است سطح وارفارین را در بدن کاهش دهد.
- دیورتیکها
در صورت مصرف داروهای مدر باید از مصرف ریشه شیرینبیان اجتناب شود، زیرا شیرینبیان ممکن است میزان پتاسیم دفع شده توسط بدن را افزایش دهد.
- داروهای کاهشدهنده کلسترول
- داروهای ضدبارداری مبتنی بر استروژن
- داروهای ضدالتهابی غیراستروئیدی
جمعبندی
شیرینبیان هزاران سال است که برای کمک به درمان انواع بیماریها ازجمله بیماریهای تنفسی و ناراحتیهای گوارشی استفاده میشود. ترکیبات گیاهی موجود در شیرینبیان دارای اثرات آنتیاکسیدانی، ضدالتهابی و ضدمیکروبی قوی هستند و ممکن است باعث بهبود رفلاکس اسید، اگزما، زخم معده و سایر بیماریها شوند. از سوی دیگر مصرف شیرینبیان ممکن است عوارضی را به دنبال داشته باشد و باعث افزایش فشارخون، آریتمی قلبی و اختلال رشد کودکان شود. همچنین مصرف شیرینبیان با بسیاری از داروها ازجمله داروهای کنترل فشارخون، داروهای ضدانعقاد خون و رقیقکننده خون و داروهای مدر تداخل دارد؛ بنابراین باید در مصرف شیرینبیان احتیاط لازم به عمل آید و از مصرف مقادیر زیاد آن اجتناب شود.
