مجله حس‌تازگی

از فواید تا عوارض استفاده از خربزه

از فواید تا عوارض استفاده از خربزه

مطالعه '9

۱۴۰۴/۱/۲۵

1405

خربزه میوه‌ای شیرین، آبدار و کم‌چرب از خانواده کدوییان است. بخش عمده خربزه را آب تشکیل می‌دهد و این میوه مقداری ویتامین C، پتاسیم، فولات و کربوهیدرات دارد. مصرف متعادل خربزه می‌تواند به تأمین آب بدن و دریافت بخشی از ریزمغذی‌های موردنیاز کمک کند؛ اما خربزه منبع قابل‌توجهی از پروتئین نیست و مصرف زیاد آن ممکن است در برخی افراد باعث افزایش قند خون، نفخ، دل‌پیچه یا اسهال شود.

خربزه چیست؟

خربزه با نام علمی Cucumis melo یکی از میوه‌های خانواده کدوییان است؛ خانواده‌ای که طالبی، گرمک، خیار و کدو نیز در آن قرار می‌گیرند. خربزه از نظر گیاه‌شناسی میوه محسوب می‌شود، زیرا از گل گیاه تشکیل می‌شود و درون آن دانه وجود دارد.

انواع خربزه از نظر اندازه، رنگ پوست، رنگ گوشت، عطر و میزان شیرینی متفاوت‌اند. گوشت برخی انواع خربزه سفید یا سبز روشن است و بعضی گونه‌ها گوشتی زرد یا نارنجی دارند. مقدار مواد مغذی نیز با توجه به نوع خربزه، میزان رسیدگی و شرایط کشت تغییر می‌کند.

ارزش غذایی خربزه

بر اساس داده‌های ترکیب مواد غذایی، هر ۱۰۰ گرم خربزه تقریباً دارای مواد زیر است:

ماده مغذی مقدار در ۱۰۰ گرم
انرژی ۳۶ کیلوکالری
آب ۸۹٫۸ گرم
کربوهیدرات ۹٫۰۹ گرم
قند طبیعی ۸٫۱۲ گرم
فیبر ۰٫۸ گرم
پروتئین ۰٫۵۴ گرم
چربی ۰٫۱۴ گرم
پتاسیم ۲۲۸ میلی‌گرم
منیزیم ۱۰ میلی‌گرم
کلسیم ۶ میلی‌گرم
ویتامین C ۱۸ میلی‌گرم
فولات ۱۹ میکروگرم
ویتامین K ۲٫۹ میکروگرم

این مقادیر مربوط به یک نوع خربزه خام هستند و ممکن است در خربزه مشهدی، خربزه جانا، خربزه راکی و سایر گونه‌ها کمی متفاوت باشند. پایگاه FoodData Central وزارت کشاورزی آمریکا نیز داده‌های مواد غذایی را بر اساس نوع و نمونه محصول ارائه می‌کند. fdc.nal.usda.gov

خربزه چه ویتامین‌هایی دارد؟

مهم‌ترین ویتامین‌ها و مواد معدنی موجود در خربزه عبارت‌اند از:

  • ویتامین C
  • فولات یا ویتامین B9
  • مقدار کمی ویتامین B6
  • مقدار کمی ویتامین K
  • پتاسیم
  • منیزیم
  • فسفر
  • کلسیم
  • ترکیبات کاروتنوئیدی مانند بتاکاروتن، لوتئین و زآگزانتین

خربزه می‌تواند بخشی از ویتامین‌ها و مواد معدنی موردنیاز روزانه را تأمین کند، اما نباید آن را منبع اصلی کلسیم، آهن یا پروتئین دانست.

فواید_خربزه_چیست_حس_تازگی_1

خواص خربزه برای بدن

کمک به تأمین آب بدن

حدود ۹۰ درصد خربزه از آب تشکیل شده است. به همین دلیل، مصرف آن در کنار نوشیدن آب می‌تواند به تأمین مایعات بدن، به‌ویژه در روزهای گرم، کمک کند.

خربزه همچنین مقداری پتاسیم و منیزیم دارد؛ اما جایگزین آب یا محلول‌های خوراکی درمان کم‌آبی شدید نیست. در صورت بروز نشانه‌هایی مانند سرگیجه، ضعف شدید، کاهش ادرار یا تشنگی غیرعادی باید علت کم‌آبی بررسی شود.

تأمین بخشی از ویتامین C

ویتامین C در ساخت کلاژن، عملکرد طبیعی سیستم ایمنی و محافظت آنتی‌اکسیدانی از سلول‌ها نقش دارد. هر ۱۰۰ گرم خربزه حدود ۱۸ میلی‌گرم ویتامین C دارد؛ بنابراین می‌تواند همراه سایر میوه‌ها و سبزی‌ها به تأمین نیاز روزانه بدن کمک کند.

مصرف خربزه از ابتلا به سرماخوردگی یا بیماری‌های عفونی جلوگیری نمی‌کند و جایگزین درمان پزشکی نیست.

کمک به عملکرد طبیعی دستگاه گوارش

خربزه مقداری فیبر و آب دارد و می‌تواند در کنار سایر منابع فیبر به عملکرد طبیعی روده کمک کند. بااین‌حال، مقدار فیبر آن چندان زیاد نیست و برای تأمین فیبر روزانه باید از سبزی‌ها، حبوبات، غلات کامل و سایر میوه‌ها نیز استفاده کرد.

مصرف مقدار زیاد خربزه ممکن است در بعضی افراد نتیجه عکس داشته باشد و باعث نفخ، دل‌پیچه یا اسهال شود.

تأمین پتاسیم

پتاسیم در عملکرد طبیعی عضلات، اعصاب و تنظیم تعادل مایعات بدن نقش دارد. هر ۱۰۰ گرم خربزه حدود ۲۲۸ میلی‌گرم پتاسیم فراهم می‌کند.

رژیم غذایی متعادل و حاوی میوه و سبزی می‌تواند به دریافت پتاسیم کمک کند؛ اما خربزه درمان فشارخون بالا نیست. افرادی که بیماری کلیوی دارند یا باید دریافت پتاسیم خود را محدود کنند، لازم است مقدار مناسب مصرف را با پزشک یا متخصص تغذیه بررسی کنند.

کمک به سلامت پوست

ویتامین C در ساخت طبیعی کلاژن نقش دارد و دریافت کافی آن برای سلامت پوست ضروری است. آب موجود در خربزه نیز می‌تواند بخشی از مایعات روزانه را تأمین کند.

بااین‌حال، مصرف خربزه جایگزین استفاده از ضدآفتاب، خواب کافی، نوشیدن آب و رعایت الگوی غذایی متنوع نیست.

تأمین ترکیبات مفید برای سلامت چشم

خربزه حاوی مقادیر محدودی از بتاکاروتن، لوتئین و زآگزانتین است. این ترکیبات در یک رژیم غذایی متنوع می‌توانند به دریافت کاروتنوئیدهای موردنیاز بدن کمک کنند.

مقدار این ترکیبات در انواع نارنجی‌رنگ ملون معمولاً بیشتر از خربزه‌های دارای گوشت سفید یا سبز روشن است؛ بنابراین نمی‌توان همه انواع خربزه را از نظر ارزش غذایی کاملاً یکسان دانست.

آیا خربزه پروتئین دارد؟

بله، خربزه مقدار کمی پروتئین دارد؛ اما منبع پروتئینی محسوب نمی‌شود. هر ۱۰۰ گرم خربزه تقریباً ۰٫۵۴ گرم پروتئین دارد. حتی با مصرف ۳۰۰ گرم خربزه نیز کمتر از ۲ گرم پروتئین دریافت می‌شود.

برای تأمین پروتئین بهتر است از منابعی مانند تخم‌مرغ، گوشت، مرغ، ماهی، لبنیات، حبوبات، سویا، مغزها و دانه‌ها استفاده شود.

فواید_خربزه_چیست_حس_تازگی_2

خربزه برای بدنسازی مفید است؟

خربزه می‌تواند بخشی از میان‌وعده ورزشکاران باشد، اما به‌تنهایی یک وعده کامل برای عضله‌سازی یا ریکاوری محسوب نمی‌شود.

خوردن خربزه قبل از تمرین

خربزه مقداری کربوهیدرات و آب دارد و در حجم متعادل می‌تواند پیش از تمرین انرژی فراهم کند. بااین‌حال، زمان و مقدار مصرف باید بر اساس تحمل گوارشی فرد تنظیم شود. خوردن حجم زیاد خربزه بلافاصله پیش از تمرین ممکن است باعث احساس سنگینی یا ناراحتی شکمی شود.

خوردن خربزه بعد از تمرین بدنسازی

پس از تمرین، خربزه می‌تواند به دریافت آب و مقداری کربوهیدرات کمک کند؛ اما پروتئین کافی برای بازسازی عضلات ندارد. بهتر است آن را همراه یک منبع پروتئینی مصرف کنید؛ برای مثال:

  • خربزه همراه ماست یونانی ساده
  • خربزه در کنار شیر یا نوشیدنی سویای غنی‌شده
  • خربزه همراه پنیر کم‌نمک
  • خربزه در کنار یک وعده متعادل حاوی تخم‌مرغ، مرغ یا حبوبات

نیاز غذایی ورزشکاران به نوع تمرین، شدت فعالیت، وزن بدن و هدف ورزشی بستگی دارد و یک میوه به‌تنهایی نمی‌تواند تمام نیازهای ریکاوری را تأمین کند.

آیا خربزه قند دارد؟

بله، خربزه حاوی قندهای طبیعی از جمله گلوکز، فروکتوز و ساکاروز است. هر ۱۰۰ گرم آن حدود ۸ گرم قند طبیعی و ۹ گرم کربوهیدرات دارد.

قند طبیعی میوه با قند افزوده نوشابه و شیرینی یکسان نیست، زیرا میوه کامل همراه آب، فیبر، ویتامین و مواد معدنی مصرف می‌شود؛ اما مقدار مصرف همچنان اهمیت دارد.

آیا افراد مبتلا به دیابت می‌توانند خربزه بخورند؟

افراد مبتلا به دیابت لزوماً مجبور نیستند خربزه و سایر میوه‌ها را حذف کنند، اما باید مقدار کربوهیدرات و اندازه سهم را در برنامه غذایی خود محاسبه کنند.

انجمن دیابت آمریکا، میوه تازه و بدون قند افزوده را انتخاب مناسبی می‌داند و اعلام می‌کند که حدود سه‌چهارم تا یک فنجان از بسیاری از انواع ملون می‌تواند تقریباً ۱۵ گرم کربوهیدرات داشته باشد. مقدار مناسب برای هر فرد به داروها، قند خون، وعده‌های دیگر و برنامه درمانی او بستگی دارد. ADA

خوردن خربزه کامل معمولاً انتخاب مناسب‌تری از آب خربزه شیرین‌شده است، زیرا کنترل مقدار مصرف آن آسان‌تر است و بخشی از فیبر میوه نیز حفظ می‌شود.

خربزه و فشارخون

خربزه کم‌سدیم است و پتاسیم دارد؛ بنابراین می‌تواند یکی از میوه‌های موجود در یک الگوی غذایی متعادل باشد. بااین‌حال، خوردن خربزه به‌تنهایی فشارخون را درمان نمی‌کند و نباید جایگزین دارو یا توصیه‌های پزشک شود.

افراد مبتلا به بیماری کلیوی یا کسانی که داروهای مؤثر بر سطح پتاسیم مصرف می‌کنند، نباید صرفاً با هدف کاهش فشارخون مقدار زیادی خربزه بخورند.

فواید_خربزه_چیست_حس_تازگی_3

مضرات خربزه چیست؟

مصرف متعادل خربزه برای بیشتر افراد سالم مشکل خاصی ایجاد نمی‌کند؛ اما زیاده‌روی یا نگهداری نامناسب آن ممکن است با مشکلات زیر همراه باشد:

افزایش قند خون

خربزه حاوی کربوهیدرات و قند طبیعی است. مصرف مقدار زیاد آن در یک وعده می‌تواند قند خون را افزایش دهد، به‌خصوص در افراد مبتلا به دیابت یا کسانی که کنترل قند خون مناسبی ندارند.

نفخ، دل‌پیچه یا اسهال

مصرف زیاد خربزه ممکن است در برخی افراد باعث نفخ، احساس پری، دل‌پیچه یا اسهال شود. افراد مبتلا به سندرم روده تحریک‌پذیر یا حساسیت‌های گوارشی ممکن است واکنش متفاوتی به مقدار و نوع خربزه نشان دهند.

حساسیت غذایی

حساسیت به خربزه شایع نیست، اما ممکن است رخ دهد. خارش دهان، تورم لب یا زبان، کهیر، خس‌خس سینه و دشواری تنفس از نشانه‌های احتمالی واکنش آلرژیک هستند. دشواری تنفس یا تورم شدید نیازمند دریافت فوری خدمات پزشکی است.

مسمومیت ناشی از نگهداری نامناسب

پوست خربزه ممکن است به میکروب‌ها آلوده باشد و هنگام برش، آلودگی از سطح پوست به قسمت خوراکی منتقل شود. خربزه را پیش از برش زیر آب جاری بشویید و از چاقو و تخته تمیز استفاده کنید.

مرکز کنترل و پیشگیری از بیماری‌های آمریکا توصیه می‌کند میوه بریده‌شده حداکثر طی دو ساعت در یخچال قرار گیرد؛ اگر دمای محیط بیشتر از حدود ۳۲ درجه سانتی‌گراد باشد، این زمان به یک ساعت کاهش می‌یابد. خربزه بریده‌شده‌ای که بیش از دو ساعت در دمای اتاق مانده است، انتخاب ایمنی محسوب نمی‌شود. CDC

خربزه برای چه کسانی ممکن است مناسب نباشد؟

افراد زیر بهتر است مقدار و شیوه مصرف خربزه را با دقت بیشتری انتخاب کنند:

  • افراد مبتلا به دیابت یا نوسان قند خون
  • مبتلایان به بیماری کلیوی و محدودیت دریافت پتاسیم
  • افراد دچار نفخ، اسهال یا روده حساس
  • کسانی که به خربزه یا میوه‌های هم‌خانواده آن حساسیت دارند
  • سالمندان، زنان باردار و افراد دارای ضعف سیستم ایمنی در صورت نگهداری نامطمئن خربزه بریده‌شده

آیا خوردن خربزه هنگام سرماخوردگی یا گلودرد مضر است؟

شواهد معتبری وجود ندارد که نشان دهد خربزه برای همه افراد مبتلا به سرماخوردگی یا گلودرد مضر است. خربزه یک میوه آبدار است، اما برخی افراد ممکن است پس از خوردن خوراکی‌های سرد یا شیرین احساس ناراحتی بیشتری در گلو داشته باشند.

واکنش فردی خود را در نظر بگیرید. اگر مصرف خربزه سرفه، ناراحتی گلو یا مشکلات گوارشی شما را تشدید می‌کند، موقتاً مقدار آن را کاهش دهید؛ اما ادعای ممنوعیت عمومی خربزه هنگام سرماخوردگی پشتوانه علمی کافی ندارد.

آیا خوردن خربزه با گوشت، تخم‌مرغ یا دوغ ضرر دارد؟

شواهد علمی معتبری وجود ندارد که ترکیب خربزه با گوشت، تخم‌مرغ یا دوغ را برای همه افراد خطرناک بداند. مشکل احتمالی بیشتر به حجم بالای غذا، حساسیت فردی، عدم تحمل لاکتوز، بیماری زمینه‌ای یا آلودگی مواد غذایی مربوط می‌شود.

اگر پس از یک ترکیب غذایی مشخص مرتباً دچار نفخ، دل‌درد، تهوع یا اسهال می‌شوید، بهتر است مواد را جداگانه امتحان کنید و در صورت تکرار علائم با پزشک یا متخصص تغذیه مشورت کنید.

بهترین زمان خوردن خربزه

زمان واحدی به‌عنوان بهترین زمان مصرف خربزه برای همه وجود ندارد. می‌توانید آن را به‌عنوان میان‌وعده یا بخشی از صبحانه و وعده‌های غذایی مصرف کنید.

افرادی که با خوردن خربزه ناشتا دچار ضعف، گرسنگی سریع یا ناراحتی معده می‌شوند، بهتر است آن را همراه یک منبع پروتئین یا چربی مفید مانند ماست، پنیر یا مقدار کمی مغز مصرف کنند. ورزشکاران نیز می‌توانند زمان مصرف را بر اساس ساعت تمرین و تحمل گوارشی خود تنظیم کنند.

چگونه خربزه رسیده انتخاب کنیم؟

برای انتخاب خربزه مناسب به این موارد توجه کنید:

  • خربزه باید نسبت به اندازه خود وزن مناسبی داشته باشد.
  • پوست آن نباید ترک عمیق، کپک یا ناحیه له‌شده داشته باشد.
  • خربزه رسیده معمولاً عطر ملایم و مشخصی دارد.
  • قسمت انتهایی میوه ممکن است با فشار بسیار ملایم کمی انعطاف داشته باشد.
  • خربزه بسیار نرم، دارای بوی تخمیر یا لکه‌های آبکی مناسب مصرف نیست.

روش صحیح نگهداری خربزه

خربزه سالم و برش‌نخورده را با توجه به میزان رسیدگی می‌توان برای مدت کوتاهی در محیط خنک نگه داشت. پس از برش:

  • باقی‌مانده خربزه را در ظرف دربسته قرار دهید.
  • آن را سریعاً داخل یخچال بگذارید.
  • خربزه بریده‌شده را بیش از دو ساعت در دمای اتاق رها نکنید.
  • اگر ظاهر، بو یا بافت میوه غیرعادی شده است، آن را مصرف نکنید.

CDC توصیه می‌کند خربزه بریده‌شده در یخچال حداکثر تا هفت روز نگهداری شود؛ افراد در معرض خطر بیشتر بهتر است نسبت به تازگی و شرایط نگهداری حساس‌تر باشند. CDC

پرسش‌های متداول

خربزه چقدر پروتئین دارد؟

هر ۱۰۰ گرم خربزه حدود ۰٫۵۴ گرم پروتئین دارد؛ بنابراین خربزه منبع پروتئین محسوب نمی‌شود.

خربزه فیبر دارد؟

بله، اما مقدار فیبر آن زیاد نیست. هر ۱۰۰ گرم خربزه تقریباً ۰٫۸ گرم فیبر دارد.

خربزه چقدر پتاسیم دارد؟

هر ۱۰۰ گرم خربزه حدود ۲۲۸ میلی‌گرم پتاسیم دارد. مقدار دقیق با توجه به نوع خربزه تغییر می‌کند.

خربزه چند کالری دارد؟

هر ۱۰۰ گرم خربزه حدود ۳۶ کیلوکالری انرژی دارد. اندازه سهم مصرفی، کالری نهایی را تعیین می‌کند.

آیا خربزه برای چاقی یا لاغری مناسب است؟

خربزه به‌تنهایی باعث چاقی یا لاغری نمی‌شود. مقدار مصرف و مجموع انرژی دریافتی روزانه اهمیت دارد. خوردن سهم متعادل خربزه کامل معمولاً انتخاب مناسب‌تری از آب خربزه همراه شکر است.

آیا خربزه برای کودکان مناسب است؟

خربزه می‌تواند متناسب با سن کودک و در قطعات کوچک و ایمن ارائه شود. پوست میوه را پیش از برش بشویید و برای کودکان کم‌سن، قطعات را به اندازه‌ای آماده کنید که خطر خفگی ایجاد نکنند.

جمع‌بندی

خربزه میوه‌ای آبدار و کم‌چرب است که ویتامین C، پتاسیم، فولات و مقداری فیبر دارد. این میوه می‌تواند به تأمین آب و بخشی از ریزمغذی‌های رژیم غذایی کمک کند، اما منبع پروتئین نیست و نباید برای درمان فشارخون، تقویت ایمنی یا کنترل دیابت به آن تکیه کرد.

برای بهره‌مندی از خربزه، آن را در مقدار متعادل مصرف کنید، در صورت ابتلا به دیابت به اندازه سهم توجه داشته باشید و اصول شست‌وشو و نگهداری خربزه بریده‌شده را جدی بگیرید.

بروزترین مقالات در شبکات اجتماعی