
فواید خوردن میوه چیست و چه تاثیری بر سلامتی دارد
۱۴۰۴/۱۰/۱۶

مطالعه '14
۱۴۰۴/۱/۱۱
829
نوشابههای گازدار نوشیدنیهایی هستند که در ترکیب خود دارای دیاکسیدکربناند. دیاکسیدکربن در آب حلالیت کمی دارد و با کمشدن فشار، این گاز آزاد میشود. بسیاری از مردم میدانند که نوشابه ممکن است تأثیرات منفی بر سلامت دندان، گوارش یا استخوان آنها داشته باشد، بااینحال، اغلب برای هیدراتهماندن از نوشابه استفاده میکنند. در این مقاله از وبسایت حستازگی به بررسی عوارض مصرف نوشابه، انواع نوشابه، ارزش غذایی این نوشیدنی و تفاوت نوشابه رژیمی و معمولی میپردازیم.
نوشیدنیهای شیرین شده با قند، ازجمله نوشابه، علاوه بر اینکه اساساً مواد مغذی ندارند، میتوانند منجر به عوارضی مانند افزایش وزن، بیماری کبد چرب غیرالکلی و دیابت شوند. درواقع شکر افزوده در صورت مصرف بیشازحد، میتواند تأثیرات منفی بر سلامتی بگذارد و نوشیدنیهای شیرین، آبمیوهها و قهوههای بسیار شیرین بدترین نوع محصولات حاوی شکر افزوده هستند. در اینجا 13 دلیل که نشان میدهد نوشابههای شیرین برای سلامتی مضر هستند، آورده شده است:
رایجترین شکل شکر افزوده ساکارز یا شکر سفره است که مقادیر زیادی فروکتوز تولید میکند. فروکتوز همانند گلوکز (قندی که هنگام هضم غذاهای نشاستهای تشکیل میشود) هورمون گرسنگی گرلین را کاهش نمیدهد و باعث ایجاد سیری نمیشود؛ بنابراین، وقتی نوشابه مصرف میکنید، معمولاً آن را بهکل کالری دریافتی روزانه خود اضافه میکنید؛ بنابراین جای تعجب نیست که تحقیقات نشان میدهد افرادی که نوشابه مصرف میکنند نسبت به افرادی که نوشابه مصرف نمیکنند دائماً وزن اضافه میکنند.
در یک تحقیق، افرادی که علاوه بر رژیم معمولی خود نوشابه مصرف میکردند، 17 درصد کالری بیشتری نسبت به قبل از مصرف نوشابه وزن اضافه کردند. همچنین در یک بررسی روی کودکان مشاهده گردید که مصرف روزانه نوشابه با افزایش 60 درصدی خطر چاقی مرتبط است. درواقع، نوشیدنیهای شیرین یکی از چاقکنندهترین اقلام رژیم غذایی مدرن هستند.
شکر سفره یا ساکارز و همچنین شربت ذرت از دو مولکول، گلوکز و فروکتوز، در مقادیر تقریباً مساوی تشکیلشده است. گلوکز میتواند توسط همه سلولهای بدن متابولیزه شود، درحالیکه فروکتوز تنها توسط کبد متابولیزه میشود. مصرف نوشیدنیهای شیرین سادهترین و رایجترین راه برای مصرف مقادیر زیاد فروکتوز است و هنگامیکه بیشازحد از این نوشیدنیها مصرف شود، کبد فروکتوز را به چربی تبدیل میکند. مقداری از چربی بهصورت تری گلیسیرید به جریان خون فرستاده میشود، اما بخشی از آن در کبد باقی میماند. باگذشت زمان، این امر میتواند باعث ابتلا به بیماری کبد چرب غیرالکلی شود.
مصرف زیاد قند با افزایش وزن مرتبط است؛ اما مصرف زیاد فروکتوز با افزایش قابلتوجه تجمع چربی در ناحیه شکم مرتبط است. این نوع چربی بهعنوان چربی احشایی یا چربی شکم شناخته میشود. تجمع چربی بیشازحد چربی در ناحیه شکم با افزایش خطر ابتلا به دیابت نوع 2 و بیماری قلبی ارتباط دارد. در تحقیقی 10 هفتهای که در آن 32 فرد سالم از نوشیدنیهای شیرین شده با فروکتوز یا گلوکز استفاده کردند، افرادی که گلوکز مصرف میکردند افزایش چربی زیرپوستی داشتند که با ابتلا به بیماریهای متابولیک مرتبط نیست اما افرادی که فروکتوز مصرف میکردند چربی شکمشان به میزان قابلتوجهی افزایش یافت.
هورمون انسولین گلوکز را از جریان خون به داخل سلولها هدایت میکند. اما وقتی نوشابه مینوشید، سلولها ممکن است نسبت به اثرات انسولین حساسیت یا مقاومت کمتری پیدا کنند. هنگامیکه این اتفاق میافتد، پانکراس باید انسولین بیشتری تولید کند تا گلوکز را از جریان خون پاکسازی کند و بنابراین سطح انسولین در خون افزایش مییابد. این وضعیت بهعنوان مقاومت به انسولین شناخته میشود که یکی از ویژگیهای کلیدی ابتلا به سندرم متابولیک و مرحلهای در جهت ابتلا به دیابت نوع 2 و بیماری قلبی است. تحقیقات روی حیوانات نشان میدهد که مصرف زیاد فروکتوز باعث مقاومت به انسولین و افزایش مزمن سطح انسولین میشود. یک بررسی بر روی مردان سالم و جوان نیز نشان داده است که حتی مصرف متعادل فروکتوز باعث افزایش مقاومت به انسولین در کبد میشود.

دیابت نوع 2 یک بیماری شایع است که میلیونها نفر در سراسر جهان به آن مبتلا هستند. مشخصه این بیماری افزایش قند خون به دلیل مقاومت به انسولین یا کمبود این هورمون است. ازآنجاییکه مصرف بیشازحد فروکتوز ممکن است منجر به مقاومت به انسولین شود، تعجبآور نیست که تحقیقات متعدد مصرف نوشابه را با ابتلا به دیابت نوع 2 مرتبط میکند.
درواقع، نوشیدن مداوم یک قوطی نوشابه در روز با افزایش خطر ابتلا به دیابت نوع 2 مرتبط است. اخیراً تحقیقی که مصرف شکر و دیابت را در 175 کشور موردبررسی قرارداد، نشان داد که به ازای هر 150 کالری دریافتی از شکر در روز که حدوداً معادل 1 قوطی نوشابه است، خطر ابتلا به دیابت نوع 2 به میزان 1.1٪ افزایش مییابد.
نوشابههای قندی تقریباً فاقد مواد مغذی ضروری، ویتامین، مواد معدنی و فیبر هستند. درواقع این نوشیدنیها هیچچیزی بهجز مقادیر بیشازحد شکر و کالری به رژیم غذایی اضافه نمیکنند.
لپتین هورمونی است که توسط سلولهای چربی بدن تولید میشود و مقدار کالری که میخورید و میسوزانید را تنظیم میکند. سطح لپتین در پاسخ به گرسنگی و چاقی تغییر میکند، بنابراین اغلب به آن هورمون سیری یا گرسنگی میگویند. اعتقاد بر این است که مقاومت در برابر اثرات این هورمون که به آن مقاومت به لپتین گفته میشود، یکی از محرکهای اصلی افزایش چربی در انسان است.
درواقع، تحقیقات بر روی حیوانات ارتباط بین مصرف فروکتوز با مقاومت به لپتین را نشان داده است. اخیراً در تحقیقی بر روی موشها، مقاومت بدن آنها به لپتین پس از تغذیه آنها با مقادیر زیادی فروکتوز مشاهده شد؛ اما زمانی که به موشها مجدداً رژیم غذایی بدون قند داده شد، مقاومت به لپتین از بین رفت. بااینحال انجام تحقیقات انسانی در این مورد الزامی است.
امکان دارد نوشابه مادهای اعتیادآور باشد. در موشهای صحرایی، خوردن قند ممکن است باعث ترشح دوپامین در مغز شود که احساس لذت ایجاد میکند. خوردن شکر حاصل از نوشابه ممکن است اثرات مشابهی در بعضی افراد داشته باشد، زیرا مغز شما به دنبال فعالیتهایی است که دوپامین آزاد کند. درواقع، تحقیقات متعدد نشان میدهد که شکر و بهطورکلی غذاهای ناسالم و فراوری شده مانند دارو بر مغز تأثیر میگذارند. برای افرادی که مستعد اعتیاد هستند، شکر ممکن است باعث رفتار پاداشجویانه شود که بهعنوان اعتیاد به غذا شناخته میشود. درواقع تحقیقات روی موشها نشان میدهد که شکر میتواند ازنظر فیزیکی اعتیادآور باشد. درحالیکه اثبات اعتیاد در انسان دشوارتر است، زیرا بسیاری از مردم نوشیدنیهای شیرین را با الگویی همانند مواد اعتیادآور مصرف میکنند.
مدتهاست که مصرف شکر با خطر ابتلا به بیماریهای قلبی مرتبط انگاشته شده است. نوشیدنیهای شیرین عوامل خطر بیماری قلبی، ازجمله قند خون، تری گلیسیرید خون و کلسترول بد یا LDL را افزایش میدهند. اخیراً تحقیقات انسانی ارتباط قوی بین مصرف قند و خطر ابتلا به بیماریهای قلبی در همه جوامع را نشان میدهد. یک بررسی 20 ساله روی 40000 مرد نشان داد کسانی که روزانه 1 نوشیدنی شیرین مینوشند در مقایسه با مردانی که بهندرت نوشیدنیهای شیرین مصرف میکنند، 20 درصد بیشتر در معرض خطر حمله قلبی یا مرگ براثر آن قرار دارند.
سرطان معمولاً با سایر بیماریهای مزمن مانند چاقی، دیابت نوع 2 و بیماری قلبی در ارتباط است. به همین دلیل، تعجبآور نیست که مشاهده کنیم مصرف نوشابه اغلب با افزایش خطر ابتلا به سرطان مرتبط است. تحقیقی بر روی بیش از 60000 بزرگسال نشان داد کسانی که 2 بطری یا بیشتر نوشابه در هفته مینوشند، 87 درصد بیشتر از کسانی که نوشابه نمینوشند، در معرض ابتلا به سرطان لوزالمعده قرار دارند. بررسی دیگری نشان داد که زنان یائسه که مقدار زیادی نوشابه مینوشند نیز ممکن است بیشتر در معرض خطر ابتلا به سرطان آندومتر یا سرطان پوشش داخلی رحم باشند. علاوه بر این، مصرف نوشابه با عود سرطان و مرگ بیماران مبتلابه سرطان روده بزرگ مرتبط است.
نوشابه حاوی اسیدهایی مانند اسید فسفریک و اسیدکربنیک است. این اسیدها در دهان محیطی بسیار اسیدی ایجاد میکنند و دندانها را در برابر پوسیدگی آسیبپذیر میکنند. اگرچه اسیدهای موجود در نوشابه بهتنهایی باعث آسیب دندان میشوند، وجود شکر در نوشابه نیز این آسیب را تقویت میکند؛ زیرا شکر انرژی لازم برای باکتریهای بد داخل دهان را فراهم میکند که همراه با اسیدهای موجود در نوشابه، بهمرورزمان سلامت دندانها را در معرض خطر قرار میدهند.
نقرس نوعی بیماری است که با التهاب و درد مفاصل، بهویژه انگشتان شست پا مشخص میشود. نقرس معمولاً زمانی رخ میدهد که سطوح بالای اسیداوریک در خون متبلور شود. فروکتوز باعث افزایش سطح اسیداوریک میشود. درنتیجه، بسیاری از تحقیقات ارتباط قوی بین مصرف نوشابه و نقرس را نشان دادهاند. علاوه بر این، بررسیهای طولانیمدت نشان میدهند که مصرف نوشابههای گازدار با ۷۵ درصد افزایش خطر ابتلا به نقرس در زنان و تقریباً ۵۰ درصد افزایش خطر ابتلا به این بیماری در مردان مرتبط است.
زوال عقل یک اصطلاح کلی برای کاهش عملکرد مغز در افراد مسن است. شایعترین شکل آن بیماری آلزایمر است. تحقیقات نشان میدهند که افزایش تدریجی قند خون بهشدت با افزایش خطر زوال عقل مرتبط است. بهعبارتدیگر، هرچه قند خون بالاتر باشد، خطر ابتلا به زوال عقل بیشتر میشود. ازآنجاییکه مصرف نوشابه منجر به افزایش سریع قند خون میشوند، منطقی است که میتواند خطر ابتلا به زوال عقل را نیز افزایش دهد. تحقیقات انجامشده بر روی جوندگان نشان میدهد که مصرف مقدار زیاد نوشیدنیهای شیرین میتواند حافظه و توانایی تصمیمگیری را نیز مختل کند.

نوشابهها میتوانند در طعمها و شکلهای مختلفی وجود داشته باشند که در زیر به برخی از آنها اشارهشده است:
بیشتر قوطیهای نوشابه حاوی حدود 350 میلیلیتر نوشابه هستند. بسیاری از کولاها حاوی کافئین نیز هستند. یک بطری نیم لیتری کوکاکولا حاوی 57 میلیگرم کافئین است؛ اما بهطورکلی 350 میلیلیتر کولا حاوی مواد زیر است:
نوشابههای رژیمی در سراسر جهان، بهویژه در میان افرادی که میخواهند قند یا کالری دریافتی خود را کاهش دهند، محبوب هستند. نوشابههای رژیمی برای اولینبار در دهه 1950 برای افراد مبتلا به دیابت ارائه شدند، اما بعداً برای افرادی که سعی در کنترل وزن خود یا کاهش مصرف قند داشتند نیز به بازار عرضه شدند. در این نوع نوشابهها بهجای شکر، از شیرینکنندههای مصنوعی مانند آسپارتام، سیکلامات، ساخارین، آسه سولفام یا سوکرالوز استفاده میشود. تقریباً هر نوشیدنی شیرین شده با شکر محبوب موجود در بازار یک نسخه «سبک» یا «رژیمی» دارد.
نوشابه رژیمی اساساً مخلوطی از آب گازدار، شیرینکننده مصنوعی یا طبیعی، رنگها، طعمدهندهها و سایر افزودنیهای غذایی است. این نوع نوشابه معمولاً کالری بسیار کمی دارد یا بدون کالری است. بهعنوانمثال، یک قوطی 350 میلیلیتر کوکای رژیمی فاقد کالری، قند، چربی یا پروتئین و دارای 40 میلیگرم سدیم است. بااینحال، همه نوشابههایی که از شیرینکنندههای مصنوعی استفاده میکنند کمکالری یا بدون قند نیستند و در برخی از آنها از مخلوط شکر و شیرینکننده بهطور همزمان استفادهشده است. علیرغم اینکه نوشیدنیهای رژیمی و شیرینکنندههای مصنوعی بدون قند و کالری هستند، بر سلامتی تأثیرات بحثبرانگیزی دارند که در زیر به بعضی از آنها اشاره میشود:
ازآنجاکه نوشابه رژیمی معمولاً بدون کالری است، طبیعی است که فرض کنیم میتواند به کاهش وزن کمک کند. بااینحال، تحقیقات نشان میدهد که این ارتباط پیچیده است. چندین بررسی مشاهدهای نشان دادهاند که استفاده از شیرینکنندههای مصنوعی و نوشیدن مقادیر زیاد نوشابه رژیمی با افزایش خطر ابتلا به چاقی و سندرم متابولیک مرتبط است. نظریه دانشمندان این است که نوشابه رژیمی ممکن است با تحریک هورمونهای گرسنگی، تغییر گیرندههای طعم شیرین و تحریک پاسخ دوپامین در مغز، اشتها را افزایش دهد. باتوجهبه اینکه نوشابههای رژیمی کالری ندارند، این واکنشها ممکن است باعث مصرف بیشتر غذاهای شیرین یا پرکالری شود و درنتیجه وزن افزایش یابد. بااینحال، شواهد کافی در این مورد وجود ندارد. نظریه دیگری بیان میدارد که ارتباط مصرف نوشابه رژیمی با افزایش وزن ممکن است ناشی از عادات غذایی افراد باشد نه مصرف نوشابه رژیمی.
نوشیدن نوشابه رژیمی همچنین با افزایش خطر بیماری مزمن کلیوی مرتبط است. اخیراً تحقیقی رژیم غذایی 15368 نفر را تحلیل کرد و نشان داد که خطر ابتلا به بیماری کلیوی پیشرفته با تعداد لیوانهای نوشابه رژیمی مصرفشده در هفته افزایش مییابد. در مقایسه با افرادی که کمتر از یک لیوان در هفته نوشابه رژیمی مصرف میکردند، افرادی که بیش از هفت لیوان نوشابه رژیمی در هفته مینوشیدند، تقریباً دو برابر خطر ابتلا به بیماری کلیوی داشتند. یک دلیل پیشنهادی برای آسیب کلیه، محتوای بالای فسفر نوشابه است که ممکن است بار اسیدی روی کلیهها را افزایش دهد.
نوشیدن نوشابه رژیمی در دوران بارداری با برخی پیامدهای منفی ازجمله زایمان زودرس مرتبط است. نتایج تحقیقی روی 60761 زن باردار در نروژ نشان داد که مصرف نوشابههای رژیمی با 11 درصد افزایش خطر زایمان زودرس مرتبط است. همچنین تحقیق دیگری روی تقریباً 60000 زن نشان داد که زنانی که روزانه یک وعده نوشابه رژیمی مصرف میکنند، 1.4 برابر بیشتر از زنانی که این کار را نمیکنند، زایمان زودرس دارند. بااینحال، تحقیقات اخیر روی 8914 زن در انگلیس هیچ ارتباطی بین مصرف کولای رژیمی و زایمان زودرس پیدا نکرد.
علاوه بر این، مصرف نوشابههای رژیمی در دوران بارداری بهطور قابلتوجهی با افزایش خطر چاقی در دوران کودکی مرتبط است. یک بررسی نشان داد که مصرف روزانه نوشیدنیهای رژیمی در دوران بارداری خطر اضافهوزن نوزاد را در یکسالگی دو برابر میکند. بااینحال انجام تحقیقات بیشتر برای تجزیهوتحلیل علل بیولوژیکی بالقوه و خطرات درازمدت سلامتی کودکانی که در رحم مادر در معرض نوشابههای رژیمی قرار میگیرند، موردنیاز است.
نوشابههای رژیمی ممکن است فلور روده را تغییر داده و منجر به کاهش کنترل قند خون و بهطور بالقوه افزایش خطر ابتلا به دیابت نوع 2 شوند. یک بررسی نشان داده است که شیرینکننده مصنوعی به روشهای مختلف به میکروبیوم روده آسیب میرسانند.
مانند نوشابه معمولی، مصرف نوشابه رژیمی با فرسایش دندان همراه است که به دلیل وجود اسیدهایی مانند اسید مالیک، سیتریک یا فسفریک در این نوع نوشابههاست.

اگرچه دستورالعمل تولید نوشابه از برندی به برند دیگر متفاوت است، تفاوت نوشابه رژیمی و معمولی در هر برندی فقط در نوع شیرینکننده مورداستفاده در آن است که شکر معمولی باشد یا شیرینکننده مصنوعی. عوارض ناشی از مصرف نوشابه معمولی و نوشابههای رژیمی در بسیاری موارد مشابه است و تنها در بعضی موارد شدت عوارض میتواند کمتر یا بیشتر باشد. در زیر به بعضی از تفاوتهای بین عوارض ناشی از مصرف نوشابه معمولی و رژیمی اشاره میشود:
برخی از بررسیها نوشابه رژیمی را با ابتلا به دیابت و بیماری قلبی مرتبط میدانند. تحقیقات نشان دادهاند که مصرف تنها یک وعده نوشابه رژیمی در روز با 8 تا 13 درصد افزایش خطر ابتلا به دیابت نوع 2 مرتبط است. تحقیقی روی 64850 زن نشان داده است که مصرف نوشابههای رژیمی با 21 درصد افزایش خطر ابتلا به دیابت نوع 2 ارتباط دارند. بااینحال، این مقدار تنها نیمی از خطر حاصل از مصرف نوشابههای معمولی است.
نوشابه رژیمی همانند نوشابه معمولی با افزایش خطر ابتلا به فشارخون بالا و بیماری قلبی مرتبط است. بررسی چهار تحقیق بر روی مجموع 227254 نفر نشان داد که به ازای مصرف هر نوشابه رژیمی در روز، 9 درصد افزایش خطر ابتلا به فشارخون وجود دارد. علاوه بر این، یک بررسی مصرف نوشابه رژیمی را با افزایش خطر سکته مرتبط دانسته است.
تحقیقاتی که به بررسی اثرات نوشابه رژیمی بر ایجاد سنگ کلیه پرداختهاند، نتایج متفاوتی یافتهاند. تحقیقی مشاهدهای نشان داد که خطر تشکیل سنگ کلیه در افرادی که نوشابه رژیمی مصرف میکنند، کمی افزایش مییابد، اما این خطر بسیار کمتر از خطر مرتبط با نوشیدن نوشابه معمولی است. از سوی دیگر بررسی دیگری گزارش داد که محتوای بالای سیترات و مالات در برخی نوشابههای رژیمی ممکن است به درمان سنگ کلیه، بهویژه در افرادی که دارای pH پایین ادرار و سنگهای اسیداوریک هستند، کمک کند.
مصرف نوشابههای رژیمی ممکن است احتمال ابتلا به بیماری کبد چرب را کاهش دهد. برخی تحقیقات نشان دادهاند که جایگزینی نوشابه معمولی با نوشابه رژیمی میتواند چربی اطراف کبد را کاهش دهد. این در حالی است که مصرف نوشابههای معمولی عاملی برای ایجاد کبد چرب غیرالکلی است.
بهطور خلاصه میتوان گفت که نوشیدن مقادیر زیاد نوشابه میتواند اثرات نامطلوب مختلفی بر سلامت داشته باشد. این موارد از افزایش احتمال پوسیدگی دندان تا افزایش خطر ابتلا به بیماریهای قلبی و اختلالات متابولیک ازجمله دیابت نوع 2 متغیر است. همچنین به نظر میرسد مصرف مداوم نوشابه نیز عامل خطری برای افزایش وزن و چاقی باشد. اگر میخواهید وزن کم کنید، از بیماریهای مزمن دوری کنید و بیشتر عمر کنید، مصرف نوشیدنیهای شیرین را محدود کنید.
اولین نفری باشید که نظر میدهد!
برای درج نظر وارد شو یا ثبتنام کن