چگونه یک وعده غذایی کامل و متعادل بسازیم
۱۴۰۵/۸/۱۷

مطالعه '8
۱۴۰۳/۹/۱۳
2785
اوره یکی از مواد زائد طبیعی بدن است که پس از تجزیه پروتئینها در کبد ساخته میشود و عمدتاً از راه کلیهها دفع میشود بالا بودن اوره خون همیشه به معنای نارسایی کلیه نیست و عواملی مانند کمآبی بدن، رژیم پرپروتئین، خونریزی گوارشی، بعضی داروها و کاهش جریان خون کلیه نیز میتوانند آن را افزایش دهند تفسیر نتیجه زمانی دقیقتر است که عدد اوره یا BUN در کنار کراتینین، eGFR، آزمایش ادرار، علائم و سابقه پزشکی فرد بررسی شود
پاسخ کوتاه
اگر فقط یک نکته از این مقاله به خاطر میسپارید، این باشد که عدد اوره بهتنهایی تشخیص پزشکی نیست نتیجه آزمایش را با محدوده مرجع همان آزمایشگاه مقایسه کنید و برای کاهش آن، بدون مشخصشدن علت سراغ رژیم کمپروتئین، نوشیدن آب فراوان یا دمنوشهای موسوم به پاککننده کلیه نروید
هنگام تجزیه پروتئینها، ترکیبات نیتروژندار تولید میشوند کبد آمونیاک را که برای بدن سمی است به اوره تبدیل میکند اوره وارد خون میشود، کلیهها آن را فیلتر میکنند و بخش عمده آن از راه ادرار دفع میشود به همین دلیل، مقدار اوره خون میتواند از وضعیت آب بدن، دریافت و تجزیه پروتئین و توانایی کلیهها برای دفع مواد زائد تأثیر بگیرد
اوره موجود در خون یک ماده زائد طبیعی است و با اورمی یکسان نیست اورمی یک وضعیت بالینی جدی در نارسایی پیشرفته کلیه است که در آن مجموعهای از مواد زائد و اختلالات متابولیک در بدن تجمع پیدا میکنند بنابراین یک عدد اوره بالا را نباید بدون ارزیابی پزشکی «اورمی» نامید
|
شاخص |
چه چیزی را نشان میدهد |
نکته مهم |
|
اوره خون |
مقدار کل اوره موجود در خون |
واحد و محدوده مرجع بین آزمایشگاهها متفاوت است |
|
BUN |
بخش نیتروژن موجود در اوره خون |
با اوره مرتبط است اما عدد آن با اوره کامل یکسان نیست |
|
کراتینین |
ماده زائد حاصل از فعالیت طبیعی عضلات |
از توده عضلانی، سن و عوامل دیگر نیز اثر میپذیرد |
|
eGFR |
برآورد توانایی کلیهها در تصفیه خون |
برای ارزیابی عملکرد کلیه از اوره بهتنهایی کاربردیتر است |
|
UACR |
نسبت آلبومین به کراتینین ادرار |
میتواند نشانه آسیب کلیه را حتی پیش از بروز علائم نشان دهد |
ممکن است در برگه آزمایش شما Urea، BUN یا هر دو گزارش شده باشد هنگام مقایسه نتایج، نام آزمایش و واحد اندازهگیری را بررسی کنید و اعداد این دو را به جای یکدیگر به کار نبرید
آزمایش اوره یا BUN معمولاً بخشی از پنلهای آزمایشگاهی عمومی یا ارزیابی عملکرد کلیه است پزشک ممکن است این آزمایش را برای بررسی علائمی مانند تغییر حجم ادرار، ورم، تهوع یا خستگی، پیگیری بیماری کلیوی، ارزیابی کمآبی یا بررسی اثر بعضی داروها درخواست کند نتیجه غیرطبیعی معمولاً نیازمند تفسیر در کنار سایر آزمایشهاست

یک محدوده ثابت برای همه افراد و همه آزمایشگاهها وجود ندارد سن، وضعیت آب بدن، بارداری، رژیم غذایی، داروها، روش اندازهگیری و واحد گزارش بر نتیجه اثر میگذارند برای BUN در بسیاری از منابع آزمایشگاهی بزرگسالان بازهای نزدیک به ۷ تا ۲۰ میلیگرم در دسیلیتر ذکر میشود، اما مرجع اصلی شما باید بازه چاپشده کنار نتیجه در همان آزمایشگاه باشد
اگر عدد آزمایش کمی خارج از محدوده است، از روی همان یک نتیجه نتیجهگیری نکنید گاهی تکرار آزمایش در شرایط مناسب و بررسی همزمان کراتینین، eGFR و آزمایش ادرار لازم است
اوره بالا میتواند نشان دهد که تولید مواد نیتروژندار بیشتر شده، خونرسانی به کلیه کاهش یافته یا دفع کلیوی کمتر شده است شدت افزایش و سایر نتایج آزمایش مشخص میکنند کدام علت محتملتر است
بالا بودن اوره بعد از یک وعده پرپروتئین یا در زمان کمآبی ممکن است موقتی باشد، اما افزایش پایدار یا همراهی آن با کراتینین بالا و eGFR پایین نیازمند بررسی دقیقتر است
خود عدد اوره معمولاً علت مستقیم ورم پا نیست اگر ورم پا همراه اوره بالا دیده شود، ممکن است مشکل زمینهای مانند کاهش عملکرد کلیه، احتباس نمک و آب، بیماری قلبی، بیماری کبدی یا علت دیگری وجود داشته باشد ورم یکطرفه ناگهانی، ورم همراه تنگی نفس یا درد قفسه سینه نیازمند ارزیابی فوری است
افزایش خفیف اوره ممکن است هیچ علامت مشخصی ایجاد نکند و فقط در آزمایش دیده شود علائم شدید معمولاً زمانی مطرح میشوند که اختلال قابلتوجه کلیوی یا اورمی وجود داشته باشد و به خود اوره محدود نیستند
این علائم اختصاصی نیستند و میتوانند علتهای دیگری داشته باشند تشخیص بر اساس علائم، معاینه و مجموعه آزمایشها انجام میشود
اوره پایین معمولاً کمتر از اوره بالا مورد توجه قرار میگیرد، اما میتواند در دریافت ناکافی پروتئین، سوءتغذیه، بیماری شدید کبدی، دریافت بیش از اندازه مایعات یا بارداری دیده شود عدد پایین نیز بهتنهایی علت را مشخص نمیکند و باید با وضعیت تغذیه، آزمایشهای کبدی و شرایط بالینی تفسیر شود

پاسخ درست به علت افزایش اوره بستگی دارد اگر کمآبی علت باشد، اصلاح دریافت مایعات ممکن است کمککننده باشد اگر بیماری کلیوی وجود داشته باشد، مقدار پروتئین، سدیم، پتاسیم، فسفر و مایعات باید براساس مرحله بیماری، نتایج آزمایش، داروها و وضعیت تغذیهای تنظیم شود به همین دلیل یک فهرست ثابت از غذاهای مفید و مضر برای همه افراد علمی نیست
برای فردی که بیماری کلیوی پیشرفته یا محدودیت اختصاصی ندارد، وعدهها میتوانند شامل غلات، سبزیجات، میوه، چربیهای غیراشباع و مقدار متناسبی از منابع پروتئینی باشند اما در بیماری کلیوی، حتی انتخاب میوه و سبزی به سطح پتاسیم و برنامه درمانی وابسته است بنابراین توصیه عمومی مانند حذف کامل موز، گوجهفرنگی، لبنیات یا حبوبات برای همه افراد دارای اوره بالا درست نیست
صبحانه مناسب باید با علت افزایش اوره و محدودیتهای فرد هماهنگ باشد برای بسیاری از افراد میتوان از نان کمنمک، سبزیجات متناسب، مقدار کنترلشده تخممرغ یا لبنیات و میوه مناسب استفاده کرد اگر بیماری کلیوی دارید، مقدار پروتئین، پتاسیم و فسفر صبحانه را متخصص تغذیه براساس نتایج آزمایش شما تعیین میکند
هیچ نوشیدنی خاصی اوره را درمان نمیکند آب معمولاً بهترین گزینه برای پیشگیری از کمآبی است، اما نوشیدن اجباری حجم زیاد آب برای همه افراد ایمن نیست افراد مبتلا به نارسایی قلبی، ورم شدید، کاهش ادرار یا بعضی مراحل بیماری کلیوی ممکن است به محدودیت مایعات نیاز داشته باشند
نوشابههای شیرین، نوشیدنیهای انرژیزا و دمنوشهای غلیظ جایگزین آب نیستند آبمیوه و اسموتی نیز ممکن است قند، پتاسیم یا حجم مایع بالایی داشته باشند قهوه و چای برای بسیاری از بزرگسالان در مقدار متعادل قابل مصرفاند، اما نمیتوان آنها را بهعنوان درمان اوره بالا معرفی کرد
خیر کمآبی، مصرف پروتئین، خونریزی گوارشی و شرایط دیگر نیز میتوانند اوره را بالا ببرند از سوی دیگر، بیماری کلیوی ممکن است در مراحل اولیه بدون علامت باشد و فقط با اوره تشخیص داده نمیشود دو شاخص مهم برای ارزیابی بیماری مزمن کلیه، eGFR خون و نسبت آلبومین به کراتینین ادرار هستند
اگر اوره بالا با هر یک از نشانههای زیر همراه است، ارزیابی فوری پزشکی اهمیت دارد
علائم اختصاصی و قابل اتکایی که فقط به جنسیت وابسته باشد وجود ندارد سن، توده عضلانی، بارداری، رژیم غذایی، بیماریهای زمینهای و داروها میتوانند نتیجه آزمایش و علائم را تغییر دهند
مصرف زیاد پروتئین میتواند BUN یا اوره را افزایش دهد، اما افزایش اوره را نباید فقط به گوشت نسبت داد کمآبی، خونریزی گوارشی و کاهش عملکرد کلیه نیز باید در نظر گرفته شوند
اگر کمآبی علت افزایش باشد، اصلاح آن ممکن است عدد را کاهش دهد اما نوشیدن آب بیش از نیاز، بیماری کلیوی را درمان نمیکند و در بعضی بیماران میتواند خطرناک باشد
اوره بالا یک بیماری مستقل با یک درمان واحد نیست درمان بر علت زمینهای متمرکز است و ممکن است شامل اصلاح کمآبی، تغییر دارو، درمان انسداد یا خونریزی، مدیریت بیماری کلیوی و در موارد شدید دیالیز باشد
برای بیشتر دمنوشها شواهد کافی جهت درمان اوره بالا وجود ندارد بعضی گیاهان میتوانند با داروها تداخل داشته باشند یا بر پتاسیم، فشار خون و عملکرد کلیه اثر بگذارند مصرف دمنوش درمانی در بیماری کلیوی باید با نظر پزشک باشد
اوره محصول طبیعی تجزیه پروتئین است و مقدار آن از عوامل متعددی اثر میپذیرد بالا بودن اوره همیشه معادل نارسایی کلیه یا اورمی نیست و یک عدد بهتنهایی نباید مبنای رژیم سخت یا درمان خانگی قرار گیرد بررسی علت، توجه به کراتینین و eGFR و آزمایش ادرار، و تنظیم تغذیه براساس شرایط فردی، ایمنترین مسیر برای مدیریت این نتیجه آزمایش است
اولین نفری باشید که نظر میدهد!