آیا روزه داری میتواند به کاهش وزن کمک کند
۱۴۰۴/۱۲/۱۰
مجله حستازگی
غذاهایی که خطر ابتلا به آلزایمر را کاهش میدهد
مطالعه '8
۱۴۰۳/۱۰/۲۹
926
بیماری آلزایمر شایعترین علت زوال عقل است. این بیماری یک فرایند بیولوژیکی است که با ظاهرشدن و سپس انباشتهشدن پروتئینها بهشکل پلاکهای آمیلوئید و گرههای نوروفیبریلاری در مغز آغاز میشود. این امر باعث میشود سلولهای مغز بهمرورزمان بمیرند و مغز کوچک شود. تخمین زده میشود که 60 تا 70 درصد بیماران مبتلا به زوال عقل در جهان به بیماری آلزایمر مبتلا هستند.
علائم اولیه بیماری آلزایمر شامل فراموشکردن رویدادها یا مکالمات اخیر است. با گذشت زمان، بیماری آلزایمر منجر به ازدستدادن کامل حافظه میشود و بر توانایی فرد برای انجام فعالیتهای روزمره تأثیر میگذارد. در مراحل پیشرفته، ازدستدادن عملکرد مغز میتواند باعث کمآبی بدن، تغذیه نامناسب یا عفونت شود. این عوارض میتوانند منجر به مرگ شوند. هیچ درمانی برای بیماری آلزایمر وجود ندارد؛ اما تغذیه مناسب و استفاده از داروها ممکن است علائم را بهبود بخشند یا بهتعویق اندازد. در این مقاله از وبسایت حستازگی به شناخت بیماری آلزایمر، دلیل ابتلا به این بیماری، غذاهای مفید و مضر در آلزایمر و غذاهای مفید برای افراد مبتلا به آلزایمر میپردازیم.
آلزایمر چیست
بیماری آلزایمر یک اختلال مغزی است که بهآرامی حافظه، قدرت تفکر و در نهایت توانایی انجام سادهترین کارها را در فرد از بین میبرد. در اکثر افراد مبتلا به آلزایمر، این علائم در اواخر زندگی ظاهر میشوند. علائم اولیه آلزایمر از فردی به فرد دیگر متفاوت است، اما در بسیاری از افراد واژهیابی، مشکل در بینایی و اختلال در استدلال یا قضاوت ممکن است نشانهای از شروع بیماری باشد. این بیماری به نام دکتر آلویس آلزایمر نامگذاری شده است. در سال 1906، دکتر آلزایمر متوجه تغییراتی در بافت مغز زنی شد که بر اثر یک بیماری روانی غیرعادی مرده بود. علائم او شامل ازدستدادن حافظه و مشکلات گفتاری و رفتاری غیرقابلپیشبینی بود. دکتر آلزایمر پس از مرگ او، مغز او را معاینه کرد و تعداد زیادی توده غیرطبیعی (که اکنون پلاکهای آمیلوئید نامیده میشوند) و دستههای درهمی از الیاف (که اکنون نوروفیبریلاری نامیده میشوند) پیدا کرد.
این پلاکها و گرهها در مغز هنوز هم از ویژگیهای اصلی بیماری آلزایمر محسوب میشوند. یکی دیگر از ویژگیهای آلزایمر ازبینرفتن ارتباط بین نورونهای مغز است. نورونها پیامها را بین قسمتهای مختلف مغز و از مغز به عضلات و اندامهای بدن منتقل میکنند. تغییرات مغزی ممکن است یک دهه یا بیشتر، قبل از ظاهرشدن علائم آلزایمر شروع شده باشد. در این مرحله بسیار اولیه از آلزایمر، نورونهایی که قبلاً سالم بودند از کار میافتند، ارتباط خود را با سایر نورونها از دست میدهند و میمیرند.
گمان میرود تغییرات پیچیده مغزی دیگری نیز در ابتلا به آلزایمر نقش دارند. در واقع به نظر میرسد که آسیب ابتدا در هیپوکامپ و قشر آنتورینال (بخشهایی از مغز هستند که در شکلگیری خاطرات نقش دارند) رخ میدهد. همانطور که نورونهای بیشتری میمیرند، بخشهای دیگری از مغز تحتتأثیر قرار میگیرند و شروع به کوچکشدن میکنند. در مرحله آخر بیماری آلزایمر، آسیب مغز گسترده است و بافت مغز به مقدار قابلتوجهی کوچک شده است.
دلیل بیماری آلزایمر چیست
در سالهای اخیر، دانشمندان پیشرفتهای شگرفی در درک بهتر بیماری آلزایمر داشتهاند، بااینحال، هنوز بهطور کامل متوجه نشدهاند که چه عاملی باعث ابتلا به این بیماری میشود. علل احتمالی ابتلا به این بیماری ترکیبی از تغییرات مغزی مرتبط با سن همراه با عوامل ژنتیکی، محیطی و فاکتورهای مرتبط با شیوه زندگی است. اهمیت هر یک از این عوامل در افزایش یا کاهش خطر ابتلا به آلزایمر ممکن است از فردی به فرد دیگر متفاوت باشد. در ادامه به بررسی بیشتر این عوامل میپردازیم:
-
تغییرات مغزی مرتبط با سن
یکی از اسرار بزرگ بیماری آلزایمر این است که چرا تا حد زیادی، افراد مسن را تحتتأثیر قرار میدهد. به همین دلیل دانشمندان در حال بررسی تغییرات مغزی مرتبط با افزایش سن هستند، تغییراتی که به نورونها آسیب میرسانند و بر انواع دیگر سلولهای مغزی تأثیر میگذارند و باعث ابتلا به آلزایمر میشوند. این تغییرات مغزی مرتبط با افزایش سن عبارتاند از آتروفی (کوچکشدن) بخشهای خاصی از مغز، التهاب، آسیب رگهای خونی، تولید مولکولهای ناپایدار به نام رادیکالهای آزاد و اختلال عملکرد میتوکندری (ساختار تولید انرژی در سلول).
-
عوامل ژنتیکی
در بیشتر موارد، ابتلا به آلزایمر علت ژنتیکی ندارد. در عوض، احتمالاً تحتتأثیر چندین ژن در ترکیب با شیوه زندگی و عوامل محیطی است و تغییر در ژنها ممکن است خطر ابتلا به این بیماری را در فرد افزایش یا کاهش دهد. در حال حاضر از میان ژنهای مرتبط با آلزایمر، تنها سه مورد عامل ایجاد این بیماری شناخته شدهاند. زمانی که شخصی نسخه تغییریافته یکی از این ژنها را به ارث میبرد، احتمالاً قبل از سن 65 سالگی و گاهی خیلی زودتر به آلزایمر مبتلا میشود.
افراد مبتلا به سندرم داون نیز بیشتر در معرض خطر ابتلا به آلزایمر در سنین پایین هستند. سندرم داون ناشی از داشتن یک کروموزوم اضافی است، این کروموزوم حامل ژنی است که پروتئین پیشساز آمیلوئید را تولید میکند. مقدار بیشازحد این پروتئین منجر به ایجاد پلاکهای بتا آمیلوئید در مغز و در نهایت ابتلا به آلزایمرمی شود. برآوردها حاکی از آن است که بیش از 50 درصد از افراد مبتلا به سندرم داون به آلزایمر مبتلا میشوند و علائم این بیماری در آنها در 50 تا 60 سالگی ظاهر میشود.
-
عوامل بهداشتی، محیطی و سبک زندگی
تحقیقات نشان میدهند مجموعهای از عوامل ممکن است در ابتلا به آلزایمر و پیشرفت آن نقش داشته باشند. بهعنوانمثال، بین زوال شناختی و بیماریهای قلبی عروقی مانند سکته مغزی و فشارخون بالا و همچنین بیماریهای متابولیک مانند دیابت و چاقی ارتباط مشاهده شده است. پیروی از رژیم غذایی سالم، داشتن فعالیت بدنی و تعامل اجتماعی و انجام فعالیتهای ذهنی، همگی باعث کمک به حفظ سلامت افراد در سنین بالا میشوند. این عوامل ممکن است به کاهش خطر ابتلا به آلزایمر نیز کمک کنند.
غذاهای مفید برای پیشگیری از آلزایمر
التهاب منجر به سفتشدن و ضخیمشدن شریانها، کاهش جریان خون به مغز و در نتیجه کاهش اکسیژنرسانی به سلولهای مغزی میشود و برعکس پیروی از رژیمهای غذایی ضدالتهابی مانند رژیمهای مدیترانهای و رژیم «مایند» ممکن است خطر ابتلا به آلزایمر را در افرادی که به این بیماری مبتلا نیستند، کاهش دهد.
رژیم غذایی مدیترانهای با کاهش خطر ابتلا به بسیاری از بیماریهای مزمن مرتبط است. این نوع رژیم سرشار از غذاهای ضدالتهابی ازجمله چربیهای سالم و آنتیاکسیدانها است. چندین تحقیق ارتباط بین پیروی از رژیم غذایی مدیترانهای و پیشرفت کندتر بیماری آلزایمر را مشاهده کردهاند. بهتازگی تحقیقی کاهش 40 تا 54 درصدی درخطر ابتلا به بیماری آلزایمر را در افرادی که از رژیم غذایی مدیترانهای پیروی میکنند نشان داده است.
رژیم مایند که ترکیب رژیم مدیترانهای و رژیم کنترل فشارخون است نیز باعث تأخیر در تخریب سلولهای عصبی میشود. در تحقیقات انجامشده مشاهده شده است، افرادی که از رژیم مایند پیروی میکنند 53 درصد کمتر دچار آلزایمر میشوند. حتی مشاهده شده است افرادی که تا حدی از این رژیم پیروی میکنند نیز 35 درصد کمتر به آلزایمر مبتلا میشوند. رژیم مایند حاوی مواد غذایی زیر است:
- انواع توتها
- سبزیهای دارای برگ سبز و سبزیهای دیگر
- آجیل و دانهها
- غلات کامل
- روغنزیتون
- ماهیهای چرب
- لوبیاها و حبوبات
- مرغ و بوقلمون
غذاهای مضر برای آلزایمر چیست
برخی از غذاها با افزایش خطر ابتلا به بیماری آلزایمر مرتبط هستند. این غذاها باعث افزایش التهاب در مغز و بدن میشوند.
- پنیر
- گوشت گاو و بره
- غذاهای حاوی شکر افزوده مانند شیرینیها، شکلات و نوشابه
- غذاهای سرخشده
- کره و مارگارین
افرادی که آلزایمر دارن چه غذاهایی براشون مفیده
هیچ غذای خاصی وجود ندارد که برای افراد مبتلا به آلزایمر بهترین گزینه باشد. در واقع بهترین غذاها برای این افراد آنهایی هستند که مطابق با نیازهای تغذیهای فرد باشند. پیروی از یک رژیم غذایی سالم و مغذی برای حفظ سلامت و تندرستی روحی و جسمی فرد در هر مرحله از بیماری ضروری است؛ چون تغذیه نامناسب میتواند منجر به بروز مشکلات زیر در افراد مبتلا به آلزایمر شود:
- بدتر شدن علائم رفتاری
- سوءتغذیه
- کاهش وزن
مواد غذایی برای افزایش اشتها و افزایش وزن
افرادی که دچار آلزایمر میشوند در مراحل پیشرفته بیماری نیاز به مراقبت دارند. این افراد معمولاً بیاشتها هستند، بنابراین ارائه غذاهای پرکالری که به افزایش وزن آنها کمک کند برای آنها مفید است. این غذاها عبارتاند از:
- شیرخشک بدون چربی: افزودن شیرخشک بدون چربی به غذاها یا نوشیدنیهای پوره شده به افزایش محتوای کالری آنها کمک کند. برخی از شیرخشکها نیز حاوی ویتامینها و مواد معدنی هستند.
- نوشیدنیهای پرکالری و مغذی
- پنیر
- آجیل
- دانهها
- پودینگهای حاوی شیر یا میوه: مانند کاستارد یا پودینگ برنج
- میوه و بستنی
- کمپوت میوه
غذاهایی برای کمک به مدیریت هوس و حفظ وزن سالم
برخی از افراد مبتلا به آلزایمر ممکن است مستعد افزایش وزن یا چاقی باشند. غذاهایی که ممکن است به کنترل هوس و حفظ وزن سالم آنها کمک کنند عبارتاند از:
- میوهها و ژلههای کمکالری
- غذاهای پرپروتئین: مانند آجیل و دانهها، فرآوردههای سویا، حبوبات، تخممرغ، غذاهای دریایی، مرغ، گوشتهای بدون چربی
ازآنجاکه اغلب افراد مسن به آلزایمر مبتلا میشوند، این افراد ممکن است در جویدن یا بلع نیز مشکل داشته باشند. به این منظور مصرف غذاهای نرم یا پوره برای آنها راحتتر است. این غذاها عبارتاند از
- پوره سیبزمینی با کره و شیر برای افزودن مواد مغذی و کالری
- نان خیس شده در آبگوشت یا سوپ
- سبزیهای کنسرو شده
- اسموتی
- گوشتهای نرم و بدون چربی پوره شده
- ماهی بدون استخوان
- کمپوت میوه
جمعبندی: آلزایمر اختلالی پیشرونده
بیماری آلزایمر یک اختلال عصبی پیشرونده است که منجر به زوال شناختی، ازدستدادن حافظه و تغییرات رفتاری میشود. تغذیه نقش مهمی در مدیریت این بیماری دارد و ممکن است بر روند پیشرفت آن تأثیر بگذارد. پیروی از رژیمهای غذایی سرشار از آنتیاکسیدانها، اسیدهای چرب امگا 3 و ویتامینها مانند رژیمهای مدیترانهای با حفظ سلامت مغز مرتبط است و به کاهش استرس اکسیداتیو و التهاب کمک میکند. بااینحال هیچ رژیم غذایی خاصی نمیتواند از ابتلا به آلزایمر پیشگیری کند، داشتن تغذیه متعادل تنها ممکن است باعث حفظ عملکرد شناختی و بهبود کیفیت زندگی فرد بیمار شود.
