معرفی غذاهای مفید برای درمان میگرن

تقریباً همه افراد گاهی اوقات دچار سردرد می‌شوند؛ اما در افراد مبتلا به میگرن، درد می‌تواند بسیار شدید باشد و با علائم دیگری بروز کند. تخمین زده می‌شود که 1.1 میلیارد نفر در جهان حملات میگرنی را تجربه می‌کنند. تحقیقات اخیر نشان داده‌اند که غذا و رژیم غذایی ممکن است در مدیریت میگرن نقش داشته باشد. در واقع ایجاد تغییراتی در رژیم غذایی ممکن است به جلوگیری از حملات میگرن یا کاهش دفعات آن کمک کند. در این مقاله از وب‌سایت حس‌تازگی به شناخت میگرن و تفاوت آن با سردرد، عوامل خطر ابتلا به میگرن، علائم میگرن، عوامل مؤثر در شروع میگرن و غذاهای مفید و مضر در شرایط ابتلا به میگرن می‌پردازیم.

میگرن چیست

میگرن سردردی است که معمولاً باعث درد شدید ضربان‌دار در یک طرف سر می‌شود و اغلب با حالت تهوع، استفراغ و حساسیت شدید به نور و صدا همراه است. بسیاری از مردم از کلمه میگرن برای توصیف سردرد استفاده می‌کنند؛ اما سردرد تنها یکی از علائم میگرن است. میگرن اغلب، حدود 4 ساعت طول می‌کشد، اما در موارد شدید ممکن است بیش از 3 روز طول بکشد. برخی افراد تقریباً هرروز دچار میگرن می‌شوند، حال‌آنکه برخی دیگر یک یا دو بار در سال دچار میگرن می‌شوند. درد ناشی از میگرن ممکن است آن‌قدر شدید باشد که در فعالیت‌های روزانه فرد اختلال ایجاد کند. مصرف دارو می‌تواند به پیشگیری از برخی انواع میگرن و کاهش درد ناشی از آن‌ها کمک کند. همچنین تغییر سبک زندگی نیز ممکن است کمک‌کننده باشد.

عوامل خطر ابتلا به میگرن

برخی از عواملی که ممکن است احتمال ابتلا به میگرن را افزایش دهند عبارت‌اند از:

• جنسیت: زنان سه برابر بیشتر از مردان میگرن دارند.
• سن: اکثر افراد بین سنین 10 تا 40 سالگی دچار سردردهای میگرنی می‌شوند. حملات میگرن پس از یائسگی بهتر می‌شود یا از بین می‌رود.
• سابقه خانوادگی: چهار نفر از هر پنج نفر مبتلا به میگرن، اعضای خانواده دیگری دارند که به میگرن مبتلا است. اگر یکی از والدین فرد سابقه میگرن داشته باشد، احتمال ابتلای او به میگرن 50 درصد است. اگر هر دو والدین فرد مبتلا به میگرن باشند، احتمال ابتلا تا 75٪ افزایش می‌یابد.
• ابتلا به سایر بیماری‌ها: افسردگی، اضطراب، اختلال دوقطبی، اختلالات خواب و صرع می‌توانند احتمال ابتلا به میگرن را افزایش دهند.

علائم میگرن

در بسیاری از افراد، یک دوره میگرن دارای مراحل مختلفی است. علائمی که ممکن است فرد مبتلا در این مراحل داشته باشد عبارت‌اند از:

1. قبل از حمله میگرن

حدود 60 درصد از افرادی که میگرن دارند، ساعت‌ها یا روزها قبل از سردرد علائم زیر را تجربه می‌کنند:

 

• حساسیت به نور، صدا یا بو: نور و صدایی که معمولاً فرد را آزار نمی‌دهد ممکن است احساس ناراحتی در او ایجاد کند؛ همچنین بوهایی مانند بوی دود سیگار، اگزوز خودرو، عطر و محصولات پاک‌کننده ممکن است احساس ناخوشایندی در فرد ایجاد کنند.
• خستگی بدون دلیل مشخص و زیاد خمیازه‌کشیدن از دیگر علائم این مرحله است.
• هوس برای غذایی خاص یا بی‌اشتهایی: ممکن است فرد هوس مواد غذای خاصی مانند شیرینی کند یا به‌طورکلی احساس گرسنگی داشته باشد یا برعکس ممکن است اشتهای زیادی نداشته باشد.
• تغییرات خلقی، مانند تحریک‌پذیری یا اندوه.
• احساس تشنگی و تکرر ادرار
• مشکلات گوارشی مانند نفخ، یبوست یا اسهال.

 

2. هاله میگرنی

در 25 درصد از افراد مبتلا به میگرن، یک علامت هشداردهنده به نام هاله قبل یا همراه با سردرد میگرنی رخ می‌دهد. هاله ممکن است شامل اختلالات بینایی یا سایر اختلالات باشد. علائم هاله میگرنی از سیستم عصبی سرچشمه می‌گیرند و معمولاً به‌تدریج و در یک دوره 5 تا 20 دقیقه‌ای شروع می‌شوند و کمتر از یک ساعت طول می‌کشند. این علائم عبارت‌اند از:

• مشکلات بینایی مانند دیدن نقاط سیاه، خطوط مواج، فلاش نور یا دید تونلی
• گزگز یا بی‌حسی در صورت، دست‌ها یا پاها
• مشکل در واضح صحبت‌کردن و احتمال زیر لب زیرورو کردن کلمات
• احساس صدای زنگ در گوش یا وزوز گوش
• ضعف در یک طرف صورت یا بدن

 

3. حمله میگرن

این مرحله که فاز سردرد نیز نامیده می‌شود، معمولاً با سردرد مشخص می‌شود. سردرد ممکن است:

 

• به‌صورت یک درد مبهم شروع شده و سپس ضربان‌دار شود.
• در طول فعالیت بدنی بدتر شود.
• یک طرف سر را تحت‌تأثیر قرار دهد یا از یک طرف به‌طرف دیگر حرکت کند، در جلوی سر ایجاد شود یا کل سر را تحت‌تأثیر قرار دهد.

در طول سردرد، ممکن است:

• حالت تهوع داشته باشید (حدود 80 درصد از افراد مبتلا به میگرن دچار تهوع می‌شوند و حدود نیمی از آن‌ها استفراغ می‌کنند.)
• رنگ‌پریده شوید.
• احساس سرگیجه شدید داشته باشید.
• گردن درد یا سفتی گردن داشته باشید.
• احساس اضطراب یا افسردگی کنید.
• آبریزش بینی داشته باشید.
• به نور حساس باشید (صدا یا بو نیز ممکن است شما را آزار دهد.)
• مشکل خواب داشته باشید و احساس خستگی کنید.

 

4. پس از حمله میگرن

این مرحله می‌تواند تا یک روز پس از سردرد ادامه یابد. حدود 80 درصد از افراد مبتلا به میگرن دچار علائم پس از حمله میگرن هستند. علائم این مرحله عبارت‌اند از:

• احساس خستگی یا بداخلاقی
• احساس شادابی غیرمعمول
• درد یا ضعف عضلانی
• هوس غذایی یا بی‌اشتهایی
• مشکل در تمرکز

چه عواملی باعث ایجاد میگرن می‌شود

اگرچه به نظر می‌رسد میگرن به ژن‌های فرد و همچنین تغییراتی در مغز فرد مربوط می‌شود، پزشکان دقیقاً نمی‌دانند چه عاملی باعث ابتلا به میگرن می‌شود. ژن‌ها حتی ممکن است بر عواملی که باعث سردرد می‌شوند ازجمله خستگی، نور یا تغییرات آب‌وهوایی نیز تأثیر بگذارند. برای سال‌ها، دانشمندان فکر می‌کردند که افراد به دلیل تغییر جریان خون مغزی دچار حملات میگرنی می‌شوند. اکنون بسیاری از آن‌ها فکر می‌کنند که این عامل به درد میگرنی کمک می‌کند، اما دلیل شروع آن نیست.

اکنون برخی از کارشناسان معتقدند که حمله میگرنی به‌دلیل تغییرات شیمیایی در مغز شروع می‌شود. سلول‌های عصبی بیش‌ازحد فعال سیگنال‌هایی را ارسال می‌کنند که منجر به تغییر سطح برخی از ترکیبات شیمیایی مانند سروتونین و پپتید مرتبط با ژن کلسیتونین در بدن می‌شود. پپتید مرتبط با ژن کلسیتونین، عروق خونی اطراف مغز را متورم می‌کند، سروتونین هم باعث باریک‌شدن این عروق می‌شود و بی‌تعادلی این مواد شیمیایی باعث التهاب و درد ناشی از میگرن می‌شوند. در کل برخی از عواملی که ممکن است باعث حمله میگرنی شوند عبارت‌اند از:

• تغییرات هورمونی: ممکن است در حوالی زمان پریود، در دوران بارداری یا زمانی که در حال تخمک‌گذاری هستید، دچار سردرد شوید. همچنین علائم میگرن ممکن است با یائسگی، روش‌های هورمونی کنترل بارداری یا درمان جایگزینی هورمون مرتبط باشد.
• استرس: وقتی استرس دارید، مغز نوعی مواد شیمیایی آزاد می‌کند که باعث ایجاد تغییراتی در رگ‌های خونی می‌شود و ممکن است منجر به سردرد شود.

• حذف وعده‌های غذایی
• تغییرات آب‌وهوا: طوفان، تغییر در فشار هوا، بادهای شدید یا تغییر در ارتفاع همگی می‌توانند باعث حمله میگرنی شوند.
• صداهای بلند، نورهای بسیار روشن و بوهای تند می‌توانند باعث سردرد شوند.
• داروها: داروهای گشادکننده عروق که برای درمان فشارخون استفاده می‌شوند، می‌توانند باعث سردرد شوند.
• فعالیت بدنی: این مورد ورزش و رابطه جنسی را شامل می‌شود.
• تنباکو
• تغییر در خواب: ممکن است در اثر زیاد خوابیدن یا کم‌خوابی دچار سردرد شوید.

غذاهای مفید برای میگرن

برخی از مواد غذایی حاوی مقادیر زیادی مواد معدنی، ویتامین‌ها و اسیدهای چرب هستند که ممکن است به پیشگیری از حملات میگرن کمک کنند. برخی از نوشیدنی‌ها نیز ممکن است علائم میگرن را کاهش دهند یا از تأثیر محرک‌های میگرن جلوگیری کنند. این مواد غذایی عبارت‌اند از

• غذاهای غنی از منیزیم

تحقیقات انجام‌شده اخیر بین ابتلا به میگرن در بزرگ‌سالان 20 تا 50 ساله ایالات‌متحده که منیزیم کافی در رژیم غذایی خود دریافت نمی‌کردند، ارتباط نشان داده است. تحقیقات دیگری که عمدتاً زنان سفیدپوست را بررسی کرد نیز نشان می‌دهد که منیزیم ممکن است باعث تسکین میگرن شود. غذاهای غنی از منیزیم عبارت‌اند از سبزی‌های دارای برگ تیره، آووکادو، ماهی تن و موز. شکلات تلخ نیز سرشار از منیزیم است، اما در مورد اینکه آیا سایر ترکیبات موجود در آن ممکن است باعث حملات میگرنی شوند یا خیر همچنان بحث وجود دارد.

• اسیدهای چرب امگا 3

تحقیقات نشان می‌دهد که افزایش مصرف اسیدهای چرب امگا 3 ممکن است به افراد مبتلا به میگرن کمک کند. غذاهای غنی از اسیدهای چرب امگا 3 عبارت‌اند از ماهی‌هایی مانند خال‌مخالی و سالمون، غلات و حبوبات.

• غذاهای پُرفیبر

در سال 2022 تحقیقی نشان داد که افزایش فیبر غذایی با کاهش تکرر سردردهای شدید یا حملات میگرنی مرتبط است. مواد غذایی دارای فیبر زیاد عبارت‌اند از غلات کامل، میوه‌ها، سبزی‌ها، سیب‌زمینی و لوبیا.

• آب

هیدراته‌ماندن ممکن است به پیشگیری از حملات میگرن و کاهش علائم کمک کند، زیرا کمبود آب بدن می‌تواند محرکی برای شروع حملات میگرن باشد. در سال 2020 تحقیقی روی 256 زن بالغ 45 سال و کمتر نشان داد که نوشیدن آب بیشتر در روز، هم شدت و هم تعداد دفعات سردردهای میگرنی را کاهش می‌دهد. مصرف برخی دم‌نوش‌ها نیز ممکن است فوایدی مانند کاهش علائم تهوع یا سردرد به همراه داشته باشد.

• غذاهای کامل

اجتناب از مصرف غذاهای فراوری‌شده و جایگزین‌کردن غذاهای کامل و فراوری نشده، یک توصیه کلی برای حفظ سلامت همگان است. غذاهای کامل و فراوری‌نشده شامل میوه‌ها، سبزی‌ها، غلات، حبوبات و آجیل و دانه‌ها هستند. بااین‌حال، پرهیز کامل از غذاهای فراوری شده چالش‌برانگیز است. اگر متوجه شدید که افزودنی‌هایی مانند طعم‌دهنده‌های مصنوعی، شیرین‌کننده‌ها یا نگه‌دارنده‌ها محرک‌های شروع حملات میگرنی شما هستند، سعی کنید از مصرف آن‌ها اجتناب کنید.

غذاهایی که میگرن را تشدید می‌کند

غذا و مواد شیمیایی موجود در آن ممکن است باعث حملات میگرنی شود. در حال حاضر، لیست مشخصی از غذاها یا نوشیدنی‌هایی که باعث حمله میگرنی می‌شوند، وجود ندارد. در واقع محرک‌های میگرن و حساسیت‌های غذایی ممکن است برای افراد مختلف متفاوت باشد. تحقیقات دقیق کمی در مورد مواد غذایی تشدیدکننده میگرن انجام شده است؛ بنابراین بهترین گزینه آن است که یک دفترچه یادداشت داشته باشید تا متوجه شوید مصرف کدام ماده غذایی در شروع حمله میگرنی یا تشدید آن مؤثر بوده است؛ اما به‌طورکلی برخی از غذاها و نوشیدنی‌هایی که در تحقیقات انجام‌شده ارتباط مصرف آن‌ها با میگرن مشاهده‌شده است عبارت‌اند از

• غذاهای غنی از نیترات، مانند هات‌داگ
• غذاهای حاوی مونوسدیم گلوتامات (MSG) که یک افزودنی در اغلب غذاهای فراوری شده است.
• مواد غذایی حاوی شیرین‌کننده‌های مصنوعی، به‌ویژه آسپارتام و سوکرالوز
• مواد غذایی حاوی تیرامین که ماده‌ای شیمیایی در غذاهای تخمیر شده، پنیرهای کهنه و برخی از انواع نان تازه است.
• فنیل اتیل آمین، اسیدآمینه موجود در شکلات، آجیل، مرکبات، محصولات تهیه‌شده از سویا و سرکه
• نوشیدنی‌های الکلی مانند شراب و آبجو
• لبنیات و بستنی
• نوشیدنی‌های حاوی کافئین مانند قهوه
• سبزی‌های خاصی ازجمله گوجه‌فرنگی و پیاز
• غذاهای حاوی هیستامین، ازجمله الکل، غذاهای تخمیر شده، میوه‌های خشک و غیره
• مواد غذایی حاوی گلوتن، پروتئین موجود در گندم

لازم به ذکر است که غذاها یا نوشیدنی‌های حاوی کافئین مانند قهوه و چای می‌توانند باعث سردرد در برخی افراد شوند؛ به این صورت که مصرف بیش‌ازحد کافئین یا دریافت‌نکردن کافئین به‌اندازه‌ای که به آن عادت کرده‌اید، می‌تواند باعث شروع حمله میگرنی شود؛ اما از طرفی در برخی افراد کافئین ممکن است سردرد را تسکین دهد.

علاوه بر این برخی از تحقیقات نشان می‌دهند که خود غذاها ممکن است مشکل‌ساز نباشند، بلکه، میل به غذا و گرسنگی ممکن است محرک واقعی برای شروع حمله میگرنی باشد. در واقع هنگامی‌که فرد به‌دلیل کاهش قند خون هوس غذا می‌کند و سپس غذایی می‌خورد، اغلب دیر شده است و ممکن است علائم حمله میگرن را تجربه کند. بااین‌حال انجام تحقیقات بیشتر برای تشخیص ارتباط بین گرسنگی، غذا یا ترکیبی از این دو با شروع حملات میگرنی ضروری است.

در کل می‌توان گفت برای درمان میگرن و پیشگیری از حملات میگرنی اغلب از راه‌هایی مثل مصرف دارو یا استفاده از سایر روش‌های درمانی برای کاهش دفعات و شدت حملات استفاده می‌شود. بااین‌حال، تغییر رژیم غذایی نیز ممکن است در این زمینه کمک شایانی کند. انتخاب غذاهای فراوری نشده و نوشیدن آب زیاد نیز می‌تواند در پیشگیری از بروز حملات میگرنی کمک‌کننده باشد. داشتن یک دفترچه غذایی برای تشخیص غذاهایی که ممکن است باعث حملات میگرنی شوند، کمک‌کننده است.

منابع

• https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/migraine-headache/symptoms-causes/syc-20360201
• https://www.webmd.com/migraines-headaches/migraines-headaches-migraines
• https://www.healthline.com/health/migraine/what-to-eat-when-you-have-a-migraine