برای درمان آکنه چه بخوریم؟ نقش تغذیه و مراقبت از پوست

هیچ خوراکی به‌تنهایی آکنه را درمان نمی‌کند و شواهد برای تجویز یک رژیم اختصاصی ضدجوش کافی نیست. بااین‌حال، یک الگوی غذایی متعادل و کم‌قند افزوده می‌تواند از سلامت عمومی و پوست حمایت کند و بعضی افراد ممکن است با کاهش بار گلیسمی رژیم، تغییراتی در شدت جوش‌ها ببینند. آکنه متوسط تا شدید، جوش‌های دردناک یا اسکاردهنده به ارزیابی پزشک نیاز دارد و تغذیه جایگزین درمان استاندارد نیست

آکنه چیست و چرا ایجاد می‌شود؟

آکنه یک بیماری التهابی شایع واحد مو و غده چربی است. تجمع چربی و سلول‌های مرده در فولیکول، رشد میکروارگانیسم‌های طبیعی پوست و پاسخ التهابی در ایجاد کومدون، پاپول، پوسچول، ندول یا کیست نقش دارند. هورمون‌ها، زمینه ژنتیکی، بعضی داروها، اصطکاک و محصولات کومدوژنیک نیز می‌توانند بر بروز یا تشدید آن اثر بگذارند. آکنه نتیجه کثیف‌بودن پوست نیست و شست‌وشوی خشن معمولاً آن را بهتر نمی‌کند

جوش سرسفید منافذ بسته و جوش سرسیاه منافذ بازی است که محتویات آن در تماس با هوا تیره می‌شود؛ این تیرگی به دلیل آلودگی نیست. پاپول‌ها و پوسچول‌ها ضایعات التهابی سطحی‌اند و ندول‌ها و کیست‌ها عمیق‌تر، دردناک‌تر و مستعد برجای‌گذاشتن اسکار هستند

آیا رژیم غذایی می‌تواند آکنه را درمان کند؟

راهنمای بالینی NICE می‌گوید شواهد برای حمایت از یک رژیم مشخص به‌عنوان درمان آکنه کافی نیست. پژوهش‌ها درباره بار گلیسمی، شیر، شکلات، اسیدهای چرب و ریزمغذی‌ها ادامه دارد، اما بیشتر نتایج اجازه نمی‌دهند یک ماده غذایی را علت قطعی یا درمان قطعی بدانیم. اگر تغییر غذایی را امتحان می‌کنید، آن را در کنار درمان تجویزشده و بدون حذف بی‌دلیل گروه‌های غذایی انجام دهید

 

برای سلامت پوست فقط روی یک ماده غذایی تمرکز نکنید

سلامت پوست تحت تأثیر مجموعه‌ای از عوامل مانند ژنتیک، هورمون‌ها، مراقبت از پوست، سبک زندگی و الگوی غذایی قرار دارد. به همین دلیل، بهتر است به جای جست‌وجوی یک خوراکی خاص برای از بین بردن جوش، کیفیت کلی رژیم غذایی و تنوع مواد مغذی دریافتی را در نظر بگیرید

اگر می‌خواهید با انتخاب‌های غذایی بیشتری برای داشتن یک رژیم متعادل و حمایت از سلامت پوست آشنا شوید، مقاله «غذاهایی که در سلامت و شفافیت پوست بسیار موثر است» را مطالعه کنید

کربوهیدرات‌ها، شاخص گلیسمی و آکنه

خوراکی‌هایی مانند نوشیدنی شیرین، شیرینی، نان سفید و غلات تصفیه‌شده می‌توانند قند خون را سریع‌تر بالا ببرند. چند مطالعه کوچک نشان داده‌اند رژیم با بار گلیسمی پایین ممکن است در بعضی افراد تعداد ضایعات را کاهش دهد، اما کاهش وزن، تفاوت ترکیب رژیم و اندازه محدود مطالعات تفسیر نتیجه را دشوار می‌کند. انتخاب غلات کامل، حبوبات، سبزیجات و میوه کامل تصمیمی متعادل‌تر از حذف همه کربوهیدرات‌هاست

مصرف زیاد مواد غذایی شیرین و آکنه

در بررسی ارتباط تغذیه با آکنه، کیفیت کربوهیدرات‌های رژیم غذایی نیز مورد توجه قرار گرفته است. برخی پژوهش‌ها ارتباط میان الگوهای غذایی با بار گلیسمی بالا و شدت آکنه را بررسی کرده‌اند، اما ایجاد جوش را نمی‌توان فقط به مصرف شکر نسبت داد. کاهش مصرف نوشیدنی‌های شیرین و خوراکی‌های دارای قند افزوده، در هر صورت می‌تواند بخشی از یک الگوی غذایی متعادل باشد

برای آشنایی بیشتر با اثر دریافت زیاد شکر بر سلامت، مقاله «نگاهی عمیق به تأثیرات مصرف شکر بر سلامتی شما» را بخوانید

آیا شیر، لبنیات یا شکلات باعث جوش می‌شوند؟

برخی مطالعات مشاهده‌ای میان مصرف شیر گاو و آکنه ارتباط گزارش کرده‌اند، اما این یافته‌ها اثبات نمی‌کنند که شیر در هر فرد علت جوش است. شواهد درباره ماست و پنیر یکدست نیست و حذف کامل لبنیات می‌تواند دریافت پروتئین، کلسیم و ویتامین D را دشوار کند. درباره شکلات نیز جداکردن اثر کاکائو از شکر، شیر و الگوی کلی رژیم آسان نیست؛ بنابراین حذف عمومی آن پشتوانه قطعی ندارد

اگر خودتان الگوی تکرارشونده‌ای می‌بینید، مقدار و زمان مصرف را همراه با وضعیت پوست در یک دفترچه ثبت کنید و برای چند هفته فقط یک تغییر منطقی ایجاد کنید. برای حذف طولانی‌مدت یک گروه غذایی، به‌ویژه در نوجوانی، بارداری یا رژیم محدود، با متخصص تغذیه یا پزشک مشورت کنید

امگا ۳، پروبیوتیک‌ها و رژیم گیاهی چه نقشی دارند؟

ماهی‌های چرب، گردو و بعضی دانه‌ها منابع اسیدهای چرب امگا ۳ هستند و در یک الگوی غذایی متعادل جای می‌گیرند، اما شواهد فعلی برای توصیه مکمل امگا ۳ به‌عنوان درمان آکنه کافی نیست. درباره پروبیوتیک‌ها و الگوی گیاه‌خواری نیز نتایج اولیه‌اند و نمی‌توان از آن‌ها نسخه درمانی ساخت. کیفیت کلی رژیم، کفایت پروتئین و ریزمغذی‌ها و سازگاری برنامه با شرایط فرد مهم‌تر است

زینک چه نقشی در سلامت پوست دارد؟

زینک یا روی یکی از مواد معدنی ضروری بدن است که در فرایندهایی مانند عملکرد سیستم ایمنی، ساخت پروتئین و ترمیم طبیعی بافت‌ها نقش دارد. این ماده معدنی از طریق مواد غذایی مختلف قابل دریافت است و کمبود آن می‌تواند عملکردهای مختلف بدن را تحت تأثیر قرار دهد. با این حال، مصرف خودسرانه مکمل زینک برای درمان آکنه توصیه نمی‌شود و دریافت مکمل باید متناسب با نیاز فرد باشد

برای آشنایی با وظایف این ماده معدنی و منابع غذایی آن، مقاله «نقش زینک یا روی در بدن چیست» را مطالعه کنید

دوزهای بالای زینک می‌توانند تهوع و ناراحتی گوارشی ایجاد کنند و مصرف طولانی‌مدت مقدار زیاد ممکن است جذب مس را مختل کند. زینک همچنین با بعضی آنتی‌بیوتیک‌ها تداخل جذب دارد؛ بنابراین اگر دارو مصرف می‌کنید یا به فکر مکمل هستید، نظر پزشک یا داروساز را بپرسید

میوه‌ها و سبزیجات را متنوع انتخاب کنید

استفاده از میوه‌ها و سبزیجات متنوع می‌تواند مجموعه‌ای از ویتامین‌ها، مواد معدنی و ترکیبات گیاهی را وارد رژیم غذایی کند. بسیاری از این مواد غذایی حاوی ترکیبات دارای فعالیت آنتی‌اکسیدانی هستند؛ اما نباید از یک میوه، سبزی یا ترکیب آنتی‌اکسیدانی خاص انتظار درمان آکنه داشت

اگر می‌خواهید درباره عملکرد این ترکیبات و منابع غذایی آن‌ها بیشتر بدانید، مقاله «آنتی‌اکسیدان چه فایده‌ای دارد و در چه غذاهایی یافت می‌شود» را مطالعه کنید

برای یک رژیم متعادل چه انتخاب‌هایی منطقی‌تر است؟

چگونه ارتباط غذا و جوش‌های خود را بررسی کنید؟

به‌جای حذف هم‌زمان چند گروه غذایی، برای دو تا چهار هفته زمان غذا، مقدار تقریبی، خواب، استرس، چرخه قاعدگی، محصولات پوستی و شدت جوش را ثبت کنید. سپس فقط یک عامل محتمل را با حفظ کفایت رژیم تغییر دهید. چون آکنه و درمان‌های آن معمولاً طی چند هفته تغییر می‌کنند، نتیجه‌گیری از یک یا دو روز قابل اعتماد نیست. اگر حذف غذا باعث کاهش وزن ناخواسته، اضطراب غذایی یا محدودیت شدید شد، آزمایش را متوقف کنید و کمک تخصصی بگیرید

مراقبت روزانه از پوست مستعد آکنه

پوست را حداکثر دو بار در روز و پس از تعریق با شوینده ملایم بشویید، از اسکراب و سایش شدید پرهیز کنید و محصولات دارای برچسب غیرکومدوژنیک یا مسدودنکردن منافذ را انتخاب کنید. جوش‌ها را فشار ندهید؛ این کار التهاب، لک پس از التهاب و خطر اسکار را افزایش می‌دهد. درمان را طبق دستور ادامه دهید و محصولات متعدد را با فاصله کوتاه عوض نکنید، زیرا تحریک پوست می‌تواند ظاهر آکنه را بدتر کند

چه زمانی باید به پزشک یا متخصص پوست مراجعه کرد؟

وجود ندول یا کیست دردناک، اسکار یا لک ماندگار، آکنه گسترده روی صورت یا بدن، پاسخ‌ندادن به مراقبت مناسب، شروع ناگهانی همراه با علائم هورمونی یا اثر محسوس بر خلق، اعتمادبه‌نفس و روابط اجتماعی از دلایل مراجعه‌اند. در صورت افکار آسیب به خود یا بحران روانی باید فوراً از خدمات اورژانسی و حمایتی محل زندگی کمک گرفت

پرسش‌های رایج

آیا حذف شکر آکنه را کاملاً از بین می‌برد؟

خیر. کاهش قند افزوده ممکن است کیفیت رژیم را بهتر کند و در بعضی افراد مفید باشد، اما آکنه چندعاملی است و حذف شکر درمان قطعی محسوب نمی‌شود

آیا باید برای درمان جوش لبنیات را کنار بگذارم؟

برای همه نه. اگر ارتباط شخصی و تکرارشونده‌ای می‌بینید، آن را ثبت و با متخصص بررسی کنید تا حذف احتمالی هدفمند باشد و مواد مغذی از دست‌رفته جبران شوند

آیا مکمل ویتامین A یا زینک بی‌خطر است؟

خیر. دوز بالای ویتامین A و زینک می‌تواند عارضه و تداخل دارویی ایجاد کند. مکمل باید براساس نیاز واقعی و با نظر متخصص مصرف شود، به‌ویژه در بارداری یا هنگام مصرف دارو

جمع‌بندی

بهترین رویکرد غذایی برای پوست مستعد آکنه، تمرکز بر الگوی متعادل، کاهش قند افزوده، انتخاب کربوهیدرات‌های کمتر تصفیه‌شده و دریافت متنوع مواد مغذی است. این انتخاب‌ها می‌توانند از سلامت عمومی حمایت کنند، اما جایگزین ارزیابی و درمان پزشکی نیستند. برای تصمیم شخصی، الگوی غذا و علائم را ثبت کنید و از حذف‌های گسترده یا مکمل‌های پرمقدار بپرهیزید

منابع

راهنمای مدیریت آکنه و توصیه رژیم غذایی: NICE

مرور ارتباط رژیم و آکنه: American Academy of Dermatology

توصیه‌های مراقبت از پوست مستعد آکنه: American Academy of Dermatology

اطلاعات ایمنی و تداخل‌های زینک: NIH Office of Dietary Supplements

منابع مقاله اولیه: Healthline