علائم سرماخوردگی چیست و معرفی غذا و نوشیدنی های مفید

سرماخوردگی ( ‎(Common Coldعموماً با علائمی چون آب‌ریزش بینی، گلو درد، عطسه، گرفتگی بینی و سرفه همراه است، یک بیماری ویروسی بسیار معمولی است که تقریباً هر کسی چندین بار در سال آن را تجربه می‌کند. اگرچه درمان قطعی و ضدویروسی خاصی برای آن وجود ندارد، اما تغذیه سالم و مناسب می‌تواند به کاهش شدت علائم و تسریع بهبود آن کمک کند. در این مقاله با زبانی ساده، به بهترین غذاها و نوشیدنی‌های مفید برای سرماخوردگی و همچنین غذاها و نوشیدنی‌هایی که بهتر است در این حالت کمتر استفاده شوند، می‌پردازیم.

علائم سرماخوردگی چیست

علائم سرماخوردگی ممکن است شامل گرفتگی و آب‌ریزش بینی، گلو درد یا خارش و تحریک گلو، عطسه، اشک ‌ریزش چشم، تب خفیف، گلودرد، سرفه‌ی خفیف و خشک، درد عضلات و استخوان‌ها، سردرد، خستگی خفیف، لرز، ترشحات بینی که به‌تدریج غلیظ می‌شود و رنگ آن زرد یا سبز می‌گردد، باشد. معمولاً سرماخوردگی ۲ تا ۳ روز پس از ورود ویروس به بدن شروع می‌شود و علائم می‌توانند از چند روز تا چند هفته ادامه داشته باشند. علائم سرماخوردگی ممکن است شبیه برخی بیماری‌های دیگر باشد. اگر علائم شما شدید است، حتماً برای تشخیص دقیق به پزشک مراجعه کنید.

سرماخوردگی و آنفلوآنزا دو بیماری متفاوت‌اند. سرماخوردگی معمولاً بی‌خطر است و اغلب خودبه‌خود برطرف می‌شود، هرچند گاهی ممکن است به عفونت‌های ثانویه مانند عفونت گوش منجر شود. اما آنفلوآنزا می‌تواند باعث عوارض جدی‌تری مثل ذات‌الریه و حتی مرگ شود. گاهی ممکن است چیزی که شبیه سرماخوردگی به‌نظر می‌رسد، در واقع آنفلوآنزا باشد. پس به تفاوت‌های این دو بیماری توجه داشته باشید. علائم آنفولانزا کمی متفاوت تر است، تب بالا، سردرد، گاهی عطسه کردن، سرفه های شدید، بدن درد، احساس خستگی شدید که ممکن است برای چند هفته طول بکشد و گاها گلو درد از علائم رایج آن است.

 

دلایل سرما خوردگی چیست

سرماخوردگی توسط یکی از چندین ویروسی ایجاد می‌شود که باعث التهاب لایه‌های مخاطی بینی و گلو می‌شوند. این بیماری ممکن است از بیش از ۲۰۰ نوع ویروس مختلف ناشی شود، اما راینوویروس‌ها (Rhinoviruses) عامل بیشتر سرماخوردگی‌ها هستند. سرماخوردگی به ‌راحتی به دیگران منتقل می‌شود. این بیماری معمولاً از طریق قطرات هوا که هنگام سرفه یا عطسه فرد بیمار در هوا پخش می‌شود، منتقل می‌گردد. افراد دیگر این قطرات را استنشاق می‌کنند و آلوده می‌شوند.

همچنین سرماخوردگی می‌تواند زمانی منتقل شود که فرد بیمار و شما یک سطح مثل دستگیره در را لمس کند. برخلاف باور عمومی، هوای سرد یا خنک شدن بدن باعث سرماخوردگی نمی‌شود. با این حال، در فصل‌های سرد (اوایل پاییز تا اواخر زمستان) سرماخوردگی‌های بیشتری دیده می‌شود. احتمالاً باز بودن مدارس و افزایش احتمال تماس با ویروس، حضور بیشتر افراد در فضاهای بسته و نزدیک‌تر بودن آن‌ها به یکدیگر و رطوبت پایین هوا که باعث خشکی مجاری بینی شده و آن‌ها را مستعدتر در برابر ویروس‌های سرماخوردگی می‌کند می تواند عامل انتقال ویروس باشد.

غذا و خوراکی های مفید برای سرماخوردگی

تقویت‌کننده های سیستم ایمنی

 

·       ویتامین ث: مطالعات نشان داده‌اند که مصرف منظم ویتامین ث می‌تواند مدت زمان سرماخوردگی را کاهش دهد. به عنوان مثال، متاآنالیز ۲۰۲۳ نشان داد مصرف بیش از 200 میلی گرم در روز ویتامین ث به طور منظم باعث کاهش ۹٫۴٪ در طول مدت سرماخوردگی شد.

• پروبیوتیک‌ها:  مطالعه‌ای تازه منتشر شده در ۲۰۲۵ نشان می‌دهد ترکیبی از پروبیوتیک‌ها منجر به علائم کمتر و کاهش سیتوکین‌های التهابی در افراد مبتلا به سرماخوردگی شده است.
• پلی‌فنول‌ها/مواد آنتی‌اکسیدانی:  یک مطالعه روی نوشیدنی غنی از پلی‌فنول نشان داد افرادی که آنتی اکسیدان مصرف میکردند، نسبت به کسانی که در گروه مقابل بودند و آنتی اکسیدان دریافت نمیکردند کاهش سریع‌تری در علائم داشتند.

غذاهای مناسب

·       آبگوشت یا سوپ مرغ :  این گزینه هم به خاطر گرم بودن غذا، هم قدرت آب رسانی و هم ترکیبات آن، بسیار توصیه می‌شود. که شما میتوانید آبگوشت یزدی به دلیل ادویه کمی که داره درست کنید یا سوپ جو که شامل مرغ و جو هستش و برای سرماخوردگی مفیده درست کنید

• میوه‌ها و سبزیجات رنگی:  منابع خوبی از ویتامین ث، بتاکاروتن و آنتی‌اکسیدان‌اند. مثل فلفل دلمه‌ای، مرکبات، کلم بروکلی.
• ماست های پروبیوتیک:  مطالعات نشان می‌دهند که ماست‌های دارای پروبیوتیک ممکن است بهبودی را تسریع کنند.
• زنجبیل، سیر و ادویه‌های سبک: اگرچه شواهد کامل نیست، اما مواد دارای خاصیت ضدالتهابی و گرم کننده مثل زنجبیل معمولاً توصیه می‌شوند.

توصیه می شود غذاها را گرم سرو کنید، گرمای غذا یا نوشیدنی می‌تواند احساس گرفتگی را کاهش دهد. حجم وعده‌ها را کوچک و مکرر در نظر بگیرید زیرا در هنگام مریضی اشتها ممکن است کم باشد. از غذاهای خیلی سنگین، چرب یا سرخ‌شده خودداری کنید، زیرا هضمشان سخت است و ممکن است احساس بدتری ایجاد کنند. مطمئن شوید به میزان کافی آب می‌نوشید، کم‌آبی می‌تواند احساس خستگی و شدت علائم را افزایش دهد.

نوشیدنی و دمنوش مفید برای سرما خوردگی

نوشیدنی‌های مفید

·       آب گرم یا آب ولرم با لیمو و عسل:  این ترکیب علاوه بر رساندن مایعات، گرما هم می‌آورد که به کاهش گرفتگی بینی کمک می‌کند.

·       دمنوش‌های گیاهی گرم:  مثلاً دمنوش زنجبیل، دمنوش آویشن یا دمنوش بابونه. بخار حاصل از نوشیدن مایعات گرم می‌تواند کمک کند تا مخاط نرم شود و احساس راحت‌تری داشته باشید.

·       چای گرم (غیرکافئینی یا با کافئین کم): چای به شرطی که کافئین زیاد نداشته باشد، می‌تواند گزینه مناسبی برای هیدراتاسیون باشد. همراه با عسل و لیمو می‌تواند گلو درد را کاهش دهد.

نکات در مورد دمنوش‌ها

·       دما را بیش از حد بالا نبرید نوشیدن مایعات خیلی داغ ممکن است باعث تحریک گلو شود.

·       عسل می‌تواند گزینه خوبی برای تسکین گلودرد باشد، اما برای کودکان زیر یک سال مناسب نیست.

·       از نوشیدنی‌های سرد یا خیلی یخ‌زده اجتناب کنید؛ گرچه شواهد محکمی وجود ندارد که نوشیدن مایعات سرد باعث بدتر شدن سرماخوردگی می‌شود، اما بسیاری از منابع توصیه می‌کنند نوشیدنی‌های گرم‌تر بهتر هستند.

 

غذا و نوشیدنی های مضر برای سرماخوردگی چیست

همزمان با معرفی گزینه‌های مفید، باید بدانیم که چه خوراکی‌ها یا نوشیدنی‌هایی در زمان سرماخوردگی بهتر است کمتر مصرف شود یا از آن اجتناب گردد.

غذاها و نوشیدنی‌هایی که بهتر است اجتناب شوند

·       غذاها و نوشیدنی‌های دارای قند زیاد یا شکر ساده:  مصرف زیاد قند می‌تواند به افزایش التهاب کمک کرده و سیستم ایمنی را ضعیف‌تر کند. مطالعه‌ای بیان کرده است که مصرف زیاد قند ممکن است تاثیر منفی بر عکس‌العمل سلول‌های ایمنی داشته باشد.

·       غذاهای چرب، سرخ شده یا خیلی سنگین : هضم آن‌ها سخت‌تر است و ممکن است ناراحتی گوارشی یا احساس سنگینی ایجاد کند، بنابراین در زمانی که بدن در حال مبارزه با ویروس است، بهتر است کمتر مصرف شوند.

·       نوشیدنی‌های الکلی و کافئین زیاد:  این نوشیدنی‌ها ممکن است باعث کم‌آبی بدن شوند (که در زمان سرماخوردگی بسیار نامطلوب است) و همچنین خواب را مختل کنند.

توصیه می شود در زمان سرماخوردگی، بدن به مایعات و سوخت آسان‌تر نیاز دارد؛ پس غذاها و نوشیدنی‌های سنگین، فرآوری‌شده یا دارای مواد نگهدارنده زیاد را بهتر است محدود کنید. به برچسب مواد غذایی توجه کنید؛ بسیاری از غذاهای فرآوری‌شده حاوی شکر افزوده، چربی زیاد یا نمک بالا هستند که ممکن است بار اضافی برای بدن ایجاد کنند. یادآوری این نکته مهم است، اجتناب از این موارد باعث درمان سرماخوردگی نمی‌شود، اما می‌تواند روند بهبود را تسهیل کند و احساس بهتری ایجاد نماید.

 

جمع بندی

در پایان لازم است بدانیم سرماخوردگی یک عفونت ویروسی بسیار رایج است و عوامل متعددی در بروز آن و شدت آن دخیل‌اند، از جمله ویروس راینوویروس، تماس با فرد بیمار، ضعف سیستم ایمنی و شرایط محیطی. در دوره سرماخوردگی، تغذیه مناسب و مصرف نوشیدنی‌های گرم و هیدراته می‌تواند نقش مهمی در کاهش علائم، تسهیل بهبودی و ارتقای وضعیت کلی بدن داشته باشد. مهم‌تر از همه اینکه تغذیه باید در کنار استراحت کافی، هیدراتاسیون مناسب، رعایت بهداشت و در صورت لزوم، مشورت با پزشک انجام شود، چون تغذیه تنها بخشی از فرایند بهبودی است.