
فواید خوردن میوه چیست و چه تاثیری بر سلامتی دارد
۱۴۰۴/۱۰/۱۶
_0.jpg&w=1920&q=75)
مطالعه '7
۱۴۰۳/۳/۷
2966
خرما میوهای شیرین، پرانرژی و حاوی کربوهیدرات، فیبر، پتاسیم و مقدار کمی پروتئین است. میزان دقیق مواد مغذی خرما به نوع، اندازه، میزان رطوبت و درجه رسیدگی آن بستگی دارد؛ بنابراین ارزش غذایی یک خرمای کوچک زاهدی یا کبکاب با یک خرمای درشت مجول یکسان نیست.
پاسخ کوتاه: خرما پروتئین دارد، اما منبع پروتئینی محسوب نمیشود. یک خرمای کوچک یا متوسط حدود ۰٫۲ گرم و یک خرمای درشت مجول حدود ۰٫۴ گرم پروتئین دارد. در ۱۰۰ گرم خرما نیز، بسته به نوع آن، حدود ۱٫۸ تا ۲٫۵ گرم پروتئین وجود دارد. بخش اصلی انرژی خرما از کربوهیدرات و قند طبیعی آن تأمین میشود.
مقادیر زیر تقریبیاند و ممکن است میان انواع مختلف خرما تفاوت داشته باشند:
| ماده مغذی | یک خرمای کوچک یا متوسط | یک خرمای درشت مجول | ۱۰۰ گرم خرمای مجول |
|---|---|---|---|
| وزن تقریبی | حدود ۸ گرم | حدود ۲۴ گرم | ۱۰۰ گرم |
| انرژی | حدود ۲۳ کیلوکالری | حدود ۶۶ کیلوکالری | حدود ۲۷۷ کیلوکالری |
| کربوهیدرات | حدود ۶٫۲ گرم | حدود ۱۸ گرم | حدود ۷۵ گرم |
| قند طبیعی | حدود ۵٫۳ گرم | حدود ۱۶ گرم | حدود ۶۶ گرم |
| فیبر | حدود ۰٫۶ گرم | حدود ۱٫۶ گرم | حدود ۶٫۷ گرم |
| پروتئین | حدود ۰٫۲ گرم | حدود ۰٫۴ گرم | حدود ۱٫۸ گرم |
| پتاسیم | حدود ۵۴ میلیگرم | حدود ۱۶۷ میلیگرم | حدود ۶۹۶ میلیگرم |
| چربی | کمتر از ۰٫۱ گرم | ناچیز | حدود ۰٫۲ گرم |
این اعداد بر اساس دادههای تغذیهای خرمای دگلت نور و مجول ارائه شدهاند. نوع خرمای ایرانی، اندازه میوه و میزان خشکی میتواند اعداد واقعی را تغییر دهد.
بله؛ خرما مقداری پروتئین دارد، اما مقدار آن بسیار کمتر از مواد غذایی پروتئینی مانند تخممرغ، گوشت، لبنیات، حبوبات و مغزهاست.
برای مقایسه، حتی یک خرمای درشت مجول فقط حدود ۰٫۴ گرم پروتئین دارد. در نتیجه، برای دریافت ۱۰ گرم پروتئین از خرما باید مقدار بسیار زیادی خرما مصرف شود که همزمان صدها کیلوکالری و مقدار زیادی قند وارد رژیم غذایی میکند.
بنابراین خرما را باید بیشتر یک منبع کربوهیدرات، انرژی و فیبر دانست، نه منبع پروتئین.
مقدار پروتئین براساس اندازه خرما متفاوت است:
اگر هدف شما افزایش دریافت پروتئین است، بهتر است خرما را با مادهای پروتئینی ترکیب کنید؛ برای مثال خرما همراه شیر، ماست، گردو، کره بادامزمینی یا ارده، میانوعده کاملتری نسبت به خرمای تنها ایجاد میکند.
 (1).jpg)
پروتئین خرما از نظر مقدار و ترکیب اسیدهای آمینه، برای تأمین نیاز پروتئینی بدن کافی نیست. خرما نباید جایگزین منابع اصلی پروتئین شود.
ترکیب خرما با لبنیات، تخممرغ، حبوبات یا مغزها میتواند مقدار پروتئین کل وعده را افزایش دهد؛ اما بخش اصلی پروتئین این ترکیب از ماده همراه خرما تأمین میشود، نه خود خرما.
با کاهش رطوبت میوه، مواد مغذی و انرژی آن در حجم کمتری متمرکز میشوند؛ بنابراین مصرف میوههای خشک نیازمند توجه بیشتری به اندازه سهم مصرفی است. خرما نیز بسته به نوع و میزان رطوبت میتواند بافت و تراکم انرژی متفاوتی داشته باشد و شیوه نگهداری صحیح آن در حفظ کیفیت محصول اهمیت دارد.
اگر میخواهید درباره ویژگیهای میوههای خشک و اصول نگهداری آنها بیشتر بدانید، مقاله «همه چیز درباره میوههای خشک: فواید، عوارض و بهترین روشهای نگهداری» را مطالعه کنید.
خرما بهدلیل آب کمتر و قند طبیعی متراکم، نسبت به بسیاری از میوههای تازه کالری بیشتری در حجم مشابه دارد.
یک خرمای کوچک حدود ۲۰ تا ۲۵ کیلوکالری و یک خرمای درشت مجول حدود ۶۶ کیلوکالری انرژی دارد. بیشتر این انرژی از گلوکز و فروکتوز طبیعی موجود در میوه تأمین میشود. میوه خشک یا نیمهخشک بهدلیل کاهش آب، در حجم کمتر قند و کالری متراکمتری دارد؛ به همین دلیل کنترل مقدار مصرف اهمیت دارد.
قند خرما «افزودهشده» نیست، اما همچنان کربوهیدرات محسوب میشود و میتواند قند خون را افزایش دهد. طبیعیبودن قند به معنی امکان مصرف نامحدود آن نیست.
خیر. خرمای بزرگتر، نرمتر و شیرینتر معمولاً در هر عدد کالری بیشتری دارد؛ زیرا وزن آن بیشتر است.
برای مثال:
به همین دلیل شمارش «تعداد خرما» بدون درنظرگرفتن اندازه آن همیشه معیار دقیقی نیست.
شیرینی طبیعی خرما عمدتاً از قندهای موجود در خود میوه تأمین میشود. طبیعی بودن این قندها به این معنا نیست که مقدار مصرف خرما هیچ اهمیتی ندارد؛ بهویژه اگر فرد لازم باشد دریافت کربوهیدرات یا انرژی روزانه خود را کنترل کند. تفاوت نوع کربوهیدرات و نحوه حضور آن در مواد غذایی میتواند به درک بهتر انتخابهای غذایی کمک کند.
اگر میخواهید تفاوت انواع قندها و کربوهیدراتها را بهتر بشناسید، مطلب «قند ساده و پیچیده چیست و چه تفاوتی باهم دارند؟» را بخوانید.
یکی از مواد مغذی موجود در خرما، فیبر غذایی است. فیبر بخشی از مواد غذایی گیاهی است که در فرایند هضم نقش متفاوتی نسبت به کربوهیدراتهای قابلهضم دارد و دریافت کافی آن به عملکرد طبیعی دستگاه گوارش و کیفیت کلی رژیم غذایی کمک میکند. البته مقدار فیبر دریافتی باید از مجموعهای متنوع از میوهها، سبزیجات، حبوبات و غلات کامل تأمین شود و نباید تنها به یک ماده غذایی متکی بود.
برای آشنایی بیشتر با انواع فیبر، منابع غذایی آن و نقش آن در بدن، مقاله «هر آن چیز که باید در مورد فیبر بدانید» را مطالعه کنید.
خرما آهن دارد، اما منبع غنی آهن محسوب نمیشود. یک عدد خرما مقدار کمی آهن فراهم میکند و مصرف خرما بهتنهایی نمیتواند کمخونی ناشی از فقر آهن را درمان کند.
برای دریافت آهن بیشتر باید از منابعی مانند گوشت، حبوبات، تخممرغ، بعضی مغزها و غذاهای غنیشده استفاده کرد. فردی که نشانههای کمخونی دارد، به آزمایش و بررسی علت نیاز دارد و نباید درمان را به مصرف خرما محدود کند.
خرما مقداری منیزیم و مس دارد. این مواد معدنی در فرایندهای مختلف بدن، از جمله عملکرد آنزیمها، تولید انرژی و سلامت بافتها نقش دارند؛ اما مقدار آنها در یک یا دو عدد خرما محدود است.
در خرما ترکیبات فنولی، فلاونوئیدها و کاروتنوئیدها شناسایی شدهاند. این ترکیبات در مطالعات آزمایشگاهی فعالیت آنتیاکسیدانی نشان دادهاند؛ اما وجود آنتیاکسیدان بهتنهایی ثابت نمیکند که خرما از سرطان، بیماری قلبی یا پیری جلوگیری میکند. بخش زیادی از ادعاهای درمانی خرما هنوز به مطالعات آزمایشگاهی و حیوانی متکی است.
خرما در کنار سایر مواد مغذی، مقداری پتاسیم نیز فراهم میکند. پتاسیم یکی از مواد معدنی مورد نیاز بدن است و در عملکرد طبیعی عضلات، اعصاب و تنظیم تعادل مایعات نقش دارد. با این حال، نیاز روزانه به این ماده معدنی بهتر است از مجموعهای متنوع از مواد غذایی تأمین شود.
برای اینکه بدانید پتاسیم دقیقاً چه وظایفی در بدن دارد و چه مواد غذایی دیگری منابع مناسب آن هستند، مقاله «نقش پتاسیم در بدن چیست و در چه غذاهایی یافت میشود» را مطالعه کنید.
خرما بهدلیل مقدار بالای کربوهیدرات میتواند انرژی را نسبتاً سریع تأمین کند. به همین دلیل برای میانوعده، افطار یا پیش از فعالیت بدنی میتواند کاربردی باشد.
این ویژگی به معنی «انرژیزا بودن بدون محدودیت» نیست. فردی که قصد کاهش وزن دارد یا باید مقدار کربوهیدرات خود را کنترل کند، باید اندازه وعده را نیز در نظر بگیرد.
فیبر موجود در خرما میتواند به افزایش فیبر کل رژیم کمک کند. بااینحال برای پیشگیری یا بهبود یبوست، مصرف آب کافی، سبزیها، میوههای متنوع، غلات کامل و فعالیت بدنی نیز اهمیت دارد.
خرما درمان قطعی یبوست نیست و مصرف زیاد آن در بعضی افراد ممکن است نفخ یا ناراحتی گوارشی ایجاد کند.
میتوان از خرما برای شیرینکردن بعضی دسرها، نوشیدنیها و میانوعدهها استفاده کرد. خرما علاوه بر قند، مقداری فیبر و مواد معدنی دارد؛ اما جایگزینکردن شکر با خرما، کالری و قند را حذف نمیکند.
برای مثال، اضافهکردن چند خرما به شیر یا اسموتی ممکن است نیاز به شکر افزوده را کاهش دهد، ولی کربوهیدرات نوشیدنی همچنان افزایش پیدا میکند.
خرما حاوی بعضی ریزمغذیها و ترکیبات گیاهی است، اما شواهد کافی وجود ندارد که مصرف چند عدد خرما بتواند بهطور اختصاصی سیستم ایمنی را تقویت کند یا از ابتلا به عفونت جلوگیری کند.
عملکرد سیستم ایمنی به مجموعهای از عوامل شامل رژیم غذایی متنوع، خواب، فعالیت بدنی، واکسیناسیون، وضعیت سلامت و دریافت کافی پروتئین و ریزمغذیها وابسته است.
فیبر، پتاسیم و ترکیبات فنولی خرما از نظر تغذیهای قابلتوجهاند و پژوهشهایی درباره ارتباط آنها با سلامت عروق انجام شده است؛ اما هنوز نمیتوان گفت خوردن خرما بهتنهایی از بیماری قلبی جلوگیری میکند یا کلسترول را درمان میکند. شواهد انسانی مستقیم درباره اثر خرما بر پیامدهای قلبی محدود است.
خرما شیرین و پرکربوهیدرات است، اما شاخص گلیسمی برخی انواع آن در مطالعات کوچک، پایین تا متوسط گزارش شده است. این موضوع به معنی مصرف آزادانه خرما برای افراد مبتلا به دیابت نیست؛ زیرا مقدار خرما و بار گلیسمی کل وعده همچنان اهمیت دارد.
یک کارآزمایی ۱۲ هفتهای نشان داد مصرف روزانه ۶۰ گرم خرما در افراد مبتلا به دیابت نوع ۲، شاخصهای قند خون را بهبود نداد؛ اما در همان مطالعه باعث بدترشدن معنادار کنترل قند خون نیز نشد. این نتیجه نباید به همه افراد، انواع خرما و مقدارهای مختلف تعمیم داده شود.

خرما میتواند بخشی از یک رژیم متنوع برای کودک باشد، اما «غذای کامل رشد» نیست. مقدار پروتئین، چربی ضروری، آهن و کلسیم آن برای تأمین نیازهای رشد کودک کافی نیست و باید در کنار سایر گروههای غذایی مصرف شود.
ادعای اینکه خرما بهطور مستقیم حافظه، هوش یا مقاومت کودک در برابر عفونت را افزایش میدهد، پشتوانه انسانی کافی ندارد.
خرمای کامل، چسبناک و جویدنی میتواند برای کودکان خردسال خطر خفگی ایجاد کند. هسته باید کامل خارج شود و برای کودک کمسن، خرما به شکل نرمشده، لهشده یا بسیار ریز خردشده ارائه شود. CDC میوه خشک و جویدنی را از مواد نیازمند اصلاح بافت برای کودکان خردسال میداند.
همچنین خرما نباید مرتب جای میوه تازه، غذای اصلی یا میانوعدههای متنوع کودک را بگیرد.
خرما بیشتر بهعنوان منبع کربوهیدرات قابلاستفاده است. یک یا دو خرما پیش از فعالیت بدنی میتواند مقداری کربوهیدرات فراهم کند؛ اما مقدار مناسب به مدت، شدت ورزش و نیاز انرژی فرد بستگی دارد.
خرما پروتئین کمی دارد و بهتنهایی غذای مناسبی برای بازسازی عضله پس از تمرین نیست. برای میانوعده پس از ورزش بهتر است با منبع پروتئین ترکیب شود؛ مانند:
خرما بهدلیل آب کم، جایگزین آب و نوشیدنی موردنیاز ورزشکار نیست. ادعای اینکه فیبر خرما از کمآبی جلوگیری میکند، مبنای علمی ندارد.
خرما بهتنهایی و مستقل از مقدار مصرف، باعث چاقی نمیشود؛ اما ماده غذایی پرانرژی و کمحجم است. مصرف مکرر مقدار زیاد آن میتواند انرژی روزانه را افزایش دهد.
برای مثال، سه خرمای درشت مجول نزدیک به ۲۰۰ کیلوکالری انرژی دارند. اگر این مقدار بدون کاهش سایر خوراکیها به رژیم اضافه شود، میتواند مدیریت وزن را دشوار کند.
در مقابل، مصرف مقدار کنترلشده خرما بهجای شیرینی، شکلات یا دسرهای پرکالری ممکن است انتخاب مناسبتری باشد؛ البته فقط زمانی که مقدار کل انرژی نیز در نظر گرفته شود.
مهمترین پیامد مصرف زیاد خرما، افزایش دریافت کربوهیدرات و انرژی است. این موضوع برای افراد مبتلا به دیابت، مقاومت به انسولین یا کسانی که قصد کاهش وزن دارند اهمیت بیشتری دارد.
افزایش ناگهانی مصرف خرما و فیبر ممکن است در بعضی افراد نفخ، دلپیچه یا تغییر اجابت مزاج ایجاد کند. بهتر است مقدار مصرف فیبر بهتدریج افزایش یابد و آب کافی نوشیده شود.
خرما شیرین و چسبناک است و ممکن است مدت بیشتری روی سطح و میان دندانها باقی بماند. شستوشوی دهان با آب و رعایت مسواکزدن و نخ دندان به کاهش باقیماندن مواد غذایی روی دندان کمک میکند.
افراد مبتلا به بعضی بیماریهای کلیوی ممکن است به محدودیت پتاسیم نیاز داشته باشند. این افراد نباید صرفاً به سالمبودن عمومی خرما اتکا کنند و باید مقدار مناسب را از پزشک یا متخصص تغذیه بپرسند.
عدد یکسان و قطعی برای همه افراد وجود ندارد. اندازه خرما، نیاز انرژی، فعالیت بدنی، وضعیت قند خون و سایر خوراکیهای روزانه تعیینکنندهاند.
بهعنوان یک راهنمای عملی، حدود ۳۰ تا ۴۰ گرم خرما میتواند یک وعده کوچک میوه خشک محسوب شود. این مقدار تقریباً برابر است با:
راهنماهای تغذیهای معمولاً حدود یکچهارم پیمانه میوه خشک را یک سهم در نظر میگیرند؛ اما افراد مبتلا به دیابت یا دارای رژیم کاهش وزن ممکن است به مقدار متفاوتی نیاز داشته باشند.
انواع خرما از نظر اندازه، میزان رطوبت، بافت، شیرینی و کاربرد متفاوتاند:
| نوع خرما | ویژگی کلی |
|---|---|
| مضافتی | نرم، مرطوب و شیرین |
| کبکاب | نیمهخشک، گوشتی و نسبتاً شیرین |
| پیارم | نیمهخشک، کشیده و دارای پوست نازک |
| زاهدی | خشکتر، سفتتر و مناسب نگهداری |
| مجول | بسیار درشت، نرم و پرکالریتر در هر عدد |
| دگلت نور | کوچکتر و نسبتاً نیمهخشک |
خرمایی که در هر عدد بزرگتر است، الزاماً در ۱۰۰ گرم کالری بیشتری ندارد؛ اما چون وزن هر عدد بیشتر است، کالری و قند دریافتی از یک عدد آن نیز بیشتر خواهد بود.
خرما را میتوان به شکلهای زیر در رژیم غذایی قرار داد:
ترکیب خرما با مغزها یا ماده پروتئینی باعث نمیشود قند خرما حذف شود، اما میتواند وعده را از نظر پروتئین، چربی و احساس سیری کاملتر کند.
خرما فقط یک میانوعده ساده نیست و میتوان از آن در تهیه خوراکیها و دسرهای مختلف استفاده کرد. اگر به طعم شیرین خرما علاقه دارید، حلوا خرما یکی از گزینههای سنتی و خوشطعم است که خرما ماده اصلی آن را تشکیل میدهد.
گزینه دیگر خرما کنجدی است؛ ترکیبی ساده از خرما و کنجد که میتوانید آن را بهعنوان یک میانوعده خانگی آماده کنید. البته خرما بهطور طبیعی حاوی قند و انرژی است و اضافهشدن سایر مواد اولیه نیز میتواند انرژی نهایی این خوراکیها را افزایش دهد؛ بنابراین بهتر است مقدار مصرف را متناسب با رژیم غذایی خود در نظر بگیرید.
خرماپلو ترکیبی از برنج، خرما و در بعضی دستورها کشمش، دارچین و مغزهاست. بهدلیل وجود برنج و خرما، این غذا کربوهیدرات بالایی دارد و اندازه وعده آن اهمیت دارد.
ترکیب تخممرغ و خرما، نسبت به خرمای تنها پروتئین بیشتری دارد. مقدار روغن و تعداد خرما باید متناسب با نیاز انرژی تنظیم شود.
برای دیدن طرزتهیه املت خرما و کنجد کلیک کنید
ششانداز خرما معمولاً با خرما، گردو و تخممرغ تهیه میشود و غذایی پرانرژی است.
بله؛ اما مقدار پروتئین آن کم است. یک خرمای کوچک حدود ۰٫۲ گرم و یک خرمای بزرگ مجول حدود ۰٫۴ گرم پروتئین دارد.
یک خرمای کوچک معمولاً حدود ۲۰ تا ۲۵ کیلوکالری و یک خرمای بزرگ مجول حدود ۶۶ کیلوکالری دارد.
بله؛ اما مقدار آهن آن کم است و خرما بهتنهایی منبع مناسبی برای درمان یا پیشگیری از کمخونی محسوب نمیشود.
بله. یک خرمای بزرگ مجول حدود ۱۶۷ میلیگرم پتاسیم دارد. مقدار پتاسیم براساس اندازه و نوع خرما متفاوت است.
خرما بهدلیل کربوهیدرات میتواند انرژی فراهم کند، اما پروتئین کافی برای عضلهسازی ندارد. بهتر است همراه یک منبع پروتئینی مصرف شود.
برای همه افراد مبتلا به دیابت ممنوع نیست، اما باید در محاسبه کربوهیدرات وعده قرار گیرد و مقدار آن براساس وضعیت فرد تنظیم شود.
خرما مقدار کمی آهن دارد، اما برای درمان کمخونی کافی نیست. علت کمخونی باید مشخص شود و درمان براساس نظر پزشک انجام گیرد.
فیبر خرما میتواند به افزایش فیبر رژیم کمک کند. بااینحال مصرف زیاد یا افزایش ناگهانی آن ممکن است در بعضی افراد نفخ و ناراحتی ایجاد کند. دریافت آب کافی نیز ضروری است.
خرما علاوه بر قند، مقداری فیبر و مواد معدنی دارد؛ اما همچنان حاوی قند و کالری است. جایگزینی یک عدد خرما با چند حبه قند ممکن است انتخاب متفاوتی باشد، ولی مصرف نامحدود خرما توصیه نمیشود.
خرما یک میوه شیرین و پرانرژی است که بیشتر کالری آن از کربوهیدرات و قند طبیعی تأمین میشود. این میوه مقداری فیبر، پتاسیم، منیزیم و ترکیبات فنولی دارد، اما منبع پروتئین یا آهن محسوب نمیشود.
یک خرمای کوچک حدود ۰٫۲ گرم و یک خرمای بزرگ مجول حدود ۰٫۴ گرم پروتئین دارد. بنابراین برای افزایش پروتئین، خرما باید همراه منابعی مانند لبنیات، تخممرغ، مغزها یا حبوبات مصرف شود.
خرما میتواند بخشی از رژیم غذایی متعادل باشد، اما اندازه خرما و مقدار مصرف اهمیت دارد؛ بهخصوص برای افراد مبتلا به دیابت، بیماری کلیوی یا کسانی که قصد کنترل وزن دارند.
این مقاله برای افزایش آگاهی عمومی تهیه شده است و جایگزین ارزیابی و توصیه فردی پزشک یا متخصص تغذیه نیست.
اولین نفری باشید که نظر میدهد!
برای درج نظر وارد شو یا ثبتنام کن